Δευτέρα, 14 Δεκεμβρίου 2009

Ντοσιέ: Δεκέμβρης: Για την πρόζα της αντιεξέγερσης, ελληνική έκδοση (τελευταίο μέρος)


Αντιεξεγερσιακή πρόζα: Η "ακαδημαϊκή" εκδοχή

Στο τμήμα αυτό θα εξετάσω τρία από τα κείμενα τα οποία δημοσίευσε ο καθηγητής Στάθης Ν. Καλύβας για τα γεγονότα του Δεκέμβρη του 2008: πιο συγκεκριμένα, τα "Why Athens is Burning", New York Times, Τρίτη, 11 Δεκέμβρη 2008· "Η 'εξέγερση του Δεκέμβρη' ως σύμπτωμα της 'κουλτούρας της Μεταπολίτευσης', Athens Review of Books, τεύχος 2, Δεκέμβρης 2009· "...και τι δεν ήταν", Το Βήμα, 6 Δεκέμβρη 2009. Τα κείμενα αυτά είναι βέβαια σύντομα και δεν έχουν ακαδημαϊκό χαρακτήρα (για αυτό και τα εισαγωγικά στον τίτλο). Τα συνοδεύει όμως νομιμοποιητικά το μεγάλο συμβολικό πρεστίζ του γράφοντος, του οποίου η πανεπιστημιακή καρριέρα στις Η.Π.Α είναι αδιαμφισβήτητα λαμπρή και πολυβραβευμένη. Επιπλέον, ο κύριος Καλύβας μπορεί, βάσει βιογραφικού, να χαρακτηριστεί ως ειδικός στο θέμα το οποίο πραγματεύεται: είναι διευθυντής του προγράμματος για την Τάξη, την Σύγκρουση και τη Βία στο Πανεπιστήμιο Yale και συγγραφέας πλειάδας άρθρων και βιβλίων με θέματα την πολιτική βία, τις ομάδες μη κρατικών insurgents (βλ. τμήμα για τις ορολογικές επιπλοκές) τον ελληνικό (καθώς και τον ισπανικό και βοσνιακό) εμφύλιο, καθώς και τον ελληνικό και διεθνή κομμουνισμό (το βιογραφικό του εδώ). Για το τελευταίο θέμα έχει επίσης αρθρογραφήσει στην εφημερίδα Βήμα· αν και το παρόν κείμενο δεν θα ασχοληθεί με όσα ισχυρίζεται εκεί, ο αναγνώστης είναι πιθανόν να βρει τις απόψεις του για ένα διαφορετικό από τα γεγονότα του Δεκέμβρη θέμα ενδιαφέρουσες.

Θα ξεκινήσω, αναγκαστικά αυθαίρετα, από τον τίτλο του κειμένου στo Athens Review of Books, και με το αξιοπρόσεκτο γεγονός ότι η φράση "εξέγερση του Δεκέμβρη" βρίσκεται σε αυτόν εντός εισαγωγικών. Τα εισαγωγικά αυτά είναι βέβαια ειρωνικά/αναιρετικά του περιεχομένου τους· μια και είναι αδύνατον το αντικείμενο της αναίρεσης να είναι η ονομασία του μήνα, είναι προφανές ότι η αναίρεση αφορά την λέξη "εξέγερση". Από τον τίτλο λοιπόν του κειμένου του, ο κύριος Καλύβας εκφράζει μια αμφιβολία για το αν η "εξέγερση" ήταν όντως, πραγματικά, άνευ εισαγωγικών, εξέγερση. Ο λόγος για την αμφιβολία αυτή εκφράζεται μέσα στο κείμενο ως εξής:
Δίχως τις εικόνες της φλεγόμενης Αθήνας, οι κινητοποιήσεις δεν θα είχαν προκαλέσει ούτε το σοκ που προκάλεσαν στην ελληνική κοινωνία ούτε το αυξημένο ενδιαφέρον των διεθνών ΜΜΕ. Άλλωστε, δίχως τη βία, θα εξέλιπε και ο χαρακτηρισμός των γεγονότων ως εξέγερσης. Στο βαθμό, λοιπόν, που οι αναφορές στα «γεγονότα του Δεκεμβρίου» αφορούν ουσιαστικά την εκδήλωση της βίας, εκεί θα πρέπει να επικεντρωθεί και η ερμηνεία τους.
Το εδάφιο αυτό εισάγει δύο παραμέτρους, αμφότερες επικεντρωμένες στον βίαιο χαρακτήρα της εξέγερσης: πρώτον ότι χωρίς αυτόν, δεν θα είχε πετύχει διεθνή ορατότητα, και δεύτερον, ότι χωρίς αυτόν "θα εξέλιπε ο χαρακτηρισμός των γεγονότων ως εξέγερσης." Αρχικά, η δεύτερη πρόταση μοιάζει να δηλώνει το απόλυτα προφανές: οι εξεγέρσεις είναι βίαιες, άρα άνευ βίας δεν θα είχαμε κάτι που να μπορεί να χαρακτηριστεί εξέγερση. Τούτη όμως η ερμηνεία καθιστά δύσκολη την εξήγηση του γιατί ο όρος "εξέγερση" βρίσκεται σε εισαγωγικά, τόσο στον τίτλο όσο και σε πολλαπλά σημεία του κειμένου. Μια προσεκτικότερη ματιά στην φρασεολογία αποκαλύπτει ότι ο κύριος Καλύβας δεν λέει αυτό το οποίο υποθέσαμε ότι λέει: δεν γράφει ότι η βία καθιστά τα συμβάντα του Δεκέμβρη εξέγερση αλλά ότι αυτή επέτρεψε τον χαρακτηρισμό τους ως τέτοια. Ο χαρακτηρισμός των συμβάντων ως εξέγερση δεν είναι απαραίτητα ένας χαρακτηρισμός με τον οποίο ο ίδιος ο κύριος Καλύβας συμφωνεί. Εξού και τα εισαγωγικά ειρωνικής αποστασιοποίησης.

Γιατί όμως δεν συμφωνεί με τον χαρακτηρισμό ο κύριος Καλύβας; Η παράγραφος την οποία παρέθεσα δεν το εξηγεί. Μάλλον, η πρώτη της πρόταση περιπλέκει ακόμη περισσότερο τα πράγματα, μια και αντί να περιγράφει την φύση της εξέγερσης αναφέρεται στην απήχησή της στα ξένα ΜΜΕ: "Δίχως τις εικόνες της φλεγόμενης Αθήνας, οι κινητοποιήσεις δεν θα είχαν προκαλέσει ούτε το σοκ που προκάλεσαν στην ελληνική κοινωνία ούτε το αυξημένο ενδιαφέρον των διεθνών ΜΜΕ." Πιθανότατα, αλλά τι σχέση έχει τούτο με την απόφαση να τεθεί εντός ειρωνικών εισαγωγικών ο όρος εξέγερση; Υπονοείται μήπως ότι επρόκειτο για δράσεις οι οποίες ήταν αρκετά media-savvy ώστε να εγείρουν αμφιβολίες ως προς την αυθεντικότητά τους; Το κείμενο δεν διευκρινίζει ποτέ το αν αυτή είναι η σημασιολογική του πρόθεση. Αφήνει την αναφορά στον εντυπωσιασμό των διεθνών ΜΜΕ να αιωρείται, σε μια παράγραφο που υποτίθεται ότι εξηγεί γιατί ο όρος εξέγερση τίθεται υπό τυπογραφική αμφισβήτηση στον τίτλο και στο υπόλοιπο άρθρο.

Ας επιστρέψουμε όμως στην γενικότερη λογική δομή του εδαφίου, το οποίο κλείνει με την πρόταση ότι η ερμηνεία του Δεκέμβρη θα πρέπει να επικεντρωθεί στην μελέτη της εκδήλωσης της βίας, εφόσον τα γεγονότα που τον έκαναν γνωστό και τα οποία κέρδισαν τον χαρακτηρισμό "εξέγερση" ήταν γεγονότα βίας. Η πρόταση του κυρίου Καλύβα φαντάζει απόλυτα λογική, μέσα βέβαια στα πλαίσια του δικού του, μάλλον λογικά χαλαρού επιχειρήματος: Ο Δεκέμβρης είχε διεθνή απήχηση και χαρακτηρίστηκε ως εξέγερση επειδή ήταν βίαιος, άρα αυτό που είναι σημαντικό να συζητήσουμε σε αυτόν είναι η εκδήλωση της βίας.

Ας αποστασιοποιηθούμε για λίγο από τα εθνικά συμφραζόμενα και ας θυμηθούμε τα LA riots, που ξέσπασαν μετά την αθωωτική για τους αστυνομικούς υπόθεση του ξυλοδαρμού του αφροαμερικανού Rodney King. Τα γεγονότα στο Λος Άντζελες ήταν επίσης εξαιρετικά βίαια· περιέλαβαν τους εμπρησμούς καταστημάτων και το πλιάτσικο· προκάλεσαν επίσης το εκτεταμένο ενδιαφέρον των παγκόσμιων ΜΜΕ αν και διήρκεσαν πολύ λιγότερο από τα αντίστοιχα ελληνικά. Επικεντρώθηκαν οι αμερικανοί ιστορικοί, πολιτικοί επιστήμονες και κοινωνιολόγοι κυρίως ή αποκλειστικά στον βίαιο χαρακτήρα της εξέγερσης; Η απάντηση είναι ένα ξεκάθαρο όχι. Τα αντικείμενα συζήτησης και μελέτης ήταν μάλλον ο ρατσισμός της αστυνομίας, η γκετοποίηση της πόλης και η φερεγγυότητα του δικαστικού συστήματος στη χώρα. Μια σειρά κοινωνικών αναλυτών--ανάμεσα τους ο γνωστός Mike Davis--ασχολήθηκαν με την ανατομία των συστηματικών κοινωνικών παραγόντων και αιτιών που οδήγησαν στην εξέγερση. Ο ίδιος ο μετέπειτα πρόεδρος των Η.Π.Α Μπιλ Κλίντον δήλωσε ότι "η βία ήταν επακόλουθο της κατάρρευσης των οικονομικών ευκαιριών και των κοινωνικών θεσμών στο αστικό κέντρο." Και κανείς δεν μίλησε για "δακρύβρεχτες και γλυκερές περιγραφές" ή για "ψευδοπιστημονική αερολογία" (Καλύβας, "Η 'εξέγερση του Δεκέμβρη'"). Γιατί; Μήπως επειδή τα LA riots, σε αντίθεση με τα αθηναϊκά, χαρακτηρίστηκαν από συγκροτημένο πολιτικό όραμα; Μήπως επειδή περιείχαν δημιουργικά πολιτικά στοιχεία που αντιστάθμισαν την καταστροφική οργή του πλήθους; Και πάλι η απάντηση πρέπει να είναι αρνητική. Τα γεγονότα στο Λος Άντζελες του 1992 εξαντλήθηκαν στην καταστροφή των αστικών υποδομών και παρεκτράπηκαν στα αδικήματα κοινού ποινικού δικαίου. Απλά κανείς σημαντικός διανοούμενος δεν διανοήθηκε να τα απαξιώσει ή να τα προσπεράσει για αυτό το λόγο. Για τους αμερικανούς ομολόγους του κυρίου Καλύβα, η εξεγερσιακή βία στο Λος Άντζελες είχε, είτε την εγκρίνει κανείς είτε όχι, αιτίες. Εξέφραζε μια συγκεκριμένη υποκειμενική λογική. Και τίποτε από τα δύο δεν μπορούσε να γίνει αντιληπτό εφόσον το ερμηνευτικό πλαίσιο αφορά αποκλειστικά τα ίδια τα φαινόμενα βίας και όχι τα κοινωνικά, ταξικά, φυλετικά ή άλλα συμφραζόμενά τους.

Αντίθετα λοιπόν με τους αμερικανούς συναδέλφους του, ο κύριος Καλύβας επιμένει τόσο στην ανάγκη αποκόλλησης των φαινομένων βίας από κοινωνικά, πολιτικά και νομικά συμφραζόμενα, όσο και στην υπόρρητη δήλωση ότι η ύπαρξή τους οφείλει ως τέτοια να θέσει υπό αμφισβήτηση την νομιμότητα του όρου "εξέγερση":
ο λόγος που αποκαλούμε τα γεγονότα του περυσινού Δεκεμβρίου «εξέγερση» (και που ασχολούμαστε με αυτά) είναι επειδή ήταν βίαια. Αν οι διαμαρτυρίες για τον φόνο του Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου ήταν ειρηνικές, αν περιορίζονταν στις ρουτινιάρικες και μίζερες καταλήψεις σχολείων και σε αποχές από μαθήματα, δεν θα είχαν προκαλέσει τη διεθνή προσοχή και δεν θα γράφαμε γι΄ αυτές σήμερα. Επομένως, όταν αναφερόμαστε στην «εξέγερση» και στους «εξεγερμένους», αναφερόμαστε πρωταρχικά στα γεγονότα και στα άτομα που συμμετείχαν στα βίαια επεισόδια ("...Και τι δεν είναι").
Και πάλι, η γλώσσα του κειμένου γλιστράει αδιόρατα από το μέρος στο όλον, από το διακριτικό χαρακτηριστικό στην φύση ή ουσία του φαινομένου. Ο λόγος όμως που αποκαλούμε --όσοι τα αποκαλούμε-- τα γεγονότα του περυσινού Δεκεμβρίου "εξέγερση" δεν είναι απλώς επειδή ήταν βίαια. Είναι επίσης επειδή αφορούσαν την σύγκρουση με το κράτος και τους φορείς του. Είναι επίσης επειδή κινητοποίησαν και ενέπλεξαν συλλογικότητες. Ούτε βέβαια μπορεί η θυμική και υποκειμενική περιγραφή του ενδεχομένου ειρηνικών διαμαρτυριών ως "μίζερων και "ρουτινιάρικων" να αποδείξει ότι η σημασία του συμβάντος εξαντλήθηκε στην εντυπωσιακή του (κυρίως για τα ΜΜΕ όπως υπονοείται) βία. Το civil rights movement του Κινγκ και η Satyagraha του Γκάντι τράβηξαν την παγκόσμια προσοχή επειδή ήταν εντυπωσιακά, πρωτόγνωρα μη βίαιες αντιδράσεις στην κρατική και αποικιοκρατική βία. Είναι βέβαιο ότι το ενδεχόμενο παρατεταμένων και συλλογικών πράξεων ειρηνικής απείθειας προς το κράτος στην Ελλάδα θα μας απασχολούσε εντονότατα ως φαινόμενο σήμερα, σαφώς περισσότερο από ό,τι μια εξέγερση την οποία ο κύριος Καλύβας θεωρεί ως την απόλυτη ενσάρκωση του ανιαρά προβλέψιμου (έτσι, οι εναλλακτικές της ειρηνικής και βίαιας αντίδρασης έχουν τη ίδια αντιμετώπιση· αναρωτιέται κανείς ποια αντίδραση θα διέφευγε των απαξιωτικών χαρακτηρισμών του κυρίου Καλύβα).

Ας έλθουμε όμως σε αυτό που θεωρεί επιστημονικά φερέγγυα ανάλυση της εξεγερσιακής βίας στην Ελλάδα ο κύριος Καλύβας. Η προσέγγισή του στο θέμα δίνει έμφαση στον "τελετουργικό" χαρακτήρα της βίαιας αντιεξουσιαστικής συμπεριφοράς, την πρωτογονική της φύση, την εγγύτητά της σε άτυπες ιεροτελεστίες μύησης. Η σχετική ανάλυση βρίθει όρων που παραπέμπουν σε εθνογραφική μελέτη των παραδόσεων πρωτόγονων φυλών και όχι στην κοινωνιολογία ή την πολιτική θεωρία. Το μεγάλο διακύβευμα της διατυμπανιζόμενης επικέντρωσης στα φαινόμενα βίας δια της οποίας αποδεικνύεται, υποτίθεται, η νηφάλια διεισδυτικότητα του επιστημονικού (και όχι του φθηνά προπαγανδιστικού) λόγου για τον Δεκέμβρη, είναι η ρητή άρνηση της νεωτερικότητας, της πολιτικότητας και της ιστορικότητας των βίαιων συγκρούσεων με το κράτος στην Ελλάδα:
...το μοντέλο κινητοποίησης παρέπεμπε στις χρόνιες και επαναλαμβανόμενες κινητοποιήσεις που ταλανίζουν τη χώρα και που διακρίνονται από την ανεμπόδιστη δράση των διάφορων «αντιεξουσιαστικών» ομάδων...Το μοντέλο αυτό έχει ως συμβολικό θεμέλιο την τοτεμική λειτουργία της εξέγερσης του Πολυτεχνείου το 1973, που λειτουργεί ως ένα πρότυπο το οποίο η κάθε γενιά θα πρέπει να αναπαράγει αν θέλει να ενηλικιωθεί: κάθε γενιά και το Πολυτεχνείο της...η συντήρηση και αναπαραγωγή μιας ξεπερασμένης κουλτούρας στον κόρφο της οποίας παράγονται φαινόμενα όπως η «εξέγερση του Δεκέμβρη». ("...Και τι δεν ήταν").
Παρότι η έκταση των καταστροφών υπήρξε πρωτοφανής, οι βίαιες κινητοποιήσεις αυτές καθαυτές δεν είχαν κάτι το καινούργιο.... Με λίγα λόγια, η πρακτική των βίαιων κινητοποιήσεων στην Ελλάδα παρουσιάζει μια εντυπωσιακή κανονικότητα, σχεδόν μια κυκλικότητα. ...Στο πλαίσιο της κουλτούρας αυτής, η συμμετοχή σε καταλήψεις σχολείων και πανεπιστημίων ή σε δυναμικές κινητοποιήσεις έχει εξελιχθεί σε ένα είδος «ιεροτελεστίας ενηλικίωσης» ("Η 'εξέγερση του Δεκέμβρη'")

After Greece's transition to democracy in the mid-1970s, a public discourse of resistance against authority emerged and became dominant. Civil disobedience, including violent demonstrations and the destruction of public property, is almost always justified, if not glorified; the police can only be wrong: If they act too harshly they are brutal; if not, incompetent. This discourse has proven to be extremely resistant to time and momentous world events, such as the fall of the Berlin Wall, and is promoted in the media. ... After Greece's transition to democracy in the mid-1970s, a public discourse of resistance against authority emerged and became dominant. ... Depending on the popularity of the issue they are joined, by hundreds or thousands of others of lesser commitment and varying motivations, from ideology to simple looting, who are nevertheless socialized into this culture ("Why Athens is Burning").
Εν ολίγοις: η "εξέγερση" δεν είναι εξέγερση αλλά συλλογική τελετουργία. Δεν εκπροσωπεί την ρήξη αλλά την προβλέψιμη ανακύκλωση tribal συμπεριφορών. Η Αθήνα δεν είναι Λος Άντζελες γιατί οι Αθηναίοι δεν εξεγέρθηκαν αλλά συμμορφώθηκαν με την κυκλική χρονικότητα της κομμουνιστικής τους οπισθοδρόμησης (εδώ δεν αποδέχονται καν την πτώση του τείχους του Βερολίνου!). Οι "εξεγέρσεις" τους είναι σχεδόν φυσικά φαινόμενα, με την χρονική κανονικότητα που έχουν τα πρωτοβρόχια ή η φυλλοροή των δέντρων (βλ. Guha, "The Prose of Counter-Insurgency"). H "κουλτούρα της μεταπολίτευσης" είναι ένα άλλο όνομα για τον παγωμένο χρόνο στον οποίο παγιδεύτηκε μια ενελικτική, οπισθοδρομικά αριστερίζουσα κουλτούρα που αρνείται να μεγαλώσει, ή, μάλλον, που ενηλικιώνεται μόνο δια μέσω του παλιμπαιδισμού, σε αντίθεση με τις ώριμες και πεφωτισμένες κοινωνίες με τις οποίες την συγκρίνει προφανώς ο συγγραφέας.

Και αυτό λέγεται πολιτική επιστήμη, προοδευτική μάλιστα πολιτική επιστήμη, επιστήμη που περηφανεύεται ότι έχει αποτάξει τις ανωριμότητες του μαρξισμού και τους μελοδραματισμούς των αριστερίζοντων ψευδοεπιστημόνων και έχει ανοιχτεί προς μη αγκυλωτικές, καινοτομικές ερευνητικές κατευθύνσεις.

Κλείνω με μια σύντομη αναφορά στις αρνήσεις που ο κύριος Καλύβας απευθύνει στους οπισθοδρομικούς ιθαγενείς που ανέχονται και επικροτούν την βία (για την εντυπωσιακή ιδεολογική πρεσβυωπία της εξίσωσης κοινωνική βία="περιφερειακού τύπου" και "προ-νεωτερικού" χαρακτήρα κοινωνίες βλ. την ανάρτηση "Η ανοχή της κοινωνίας σε βίαιες συμπεριφορές", καθώς και το σχετικό, παλιό σύγγραμα των Adorno-Horkheimer για το νεωτερικό γεγονός που λέγεται Ολοκαύτωμα). Σε αυτούς, τους υπεύθυνους για "βανδαλισμούς που ήταν πρωτοφανείς για μια ευρωπαϊκή πρωτεύουσα του 21ου αιώνα" (αν και ο 21ος αιώνας έχει ακόμα 91 χρόνια μπροστά του, θα συμφωνήσω, μια και οι πρωτοφανείς βανδαλισμοί στην πρώην Γιουγκοσλαβία έγιναν στον 20ο αιώνα, αυτοί στο Ιράκ εκτός Ευρώπης, αυτοί στο Παρίσι αφορούσαν μετανάστες, και αυτοί του 2005 στην Νέα Ορλεάνη Αμερικανούς, μαύρους και φτωχούς), ο κύριος Καλύβας απευθύνει μια σειρά από "όχι": ο Δεκέμβρης δεν ήταν εξέγερση της νεολαίας, δεν ήταν μαζική, δεν ήταν αυθόρμητη, δεν απετέλεσε παράδειγμα μίμησης για άλλες χώρες, δεν άφησε κανένα άξιο λόγου ίχνος πίσω της" ("...Και τι δεν ήταν"). Δεν δανείστηκα τσουκάλι, το επέστρεψα σε καλή κατάσταση, ήταν ήδη σπασμένο: Ο Δεκέμβρης δεν συνέβη ως πολιτικό συμβάν (αλλά βρίσκω απαραίτητο να αρθρογραφώ επανειλημμένα για αυτό), δεν ήταν εξέγερση (αλλά δεν ξεκαθαρίζω τι συνιστά μια εξέγερση), δεν ήταν μαζικού χαρακτήρα (αλλά δεν βρίσκω τον λόγο να προσφέρω στοιχεία για καμμία από τις δημογραφικές μου υποθέσεις). Στο κείμενό του στο Athens Review of Books, ο συγγραφέας υιοθετεί την κλασική πόζα του αναστοχαστικού υποκειμένου που επισκέπτεται αναδρομικά το παρελθόν για να ξεχωρίσει, εν είδει αποτίμησης του παρελθόντος, την ήρα από το στάχυ:
Πώς μπορούμε να αποτιμήσουμε τις ερμηνείες αυτές ένα χρόνο μετά; Το πλεονέκτημα της χρονικής απόστασης προσφέρει ίσως τη δυνατότητα μιας ψύχραιμης αποτίμησης των γεγονότων του περασμένου Δεκεμβρίου, ενδεχομένως και ως προληπτικού αντιδότου για την έκρηξη ψευδοεπιστημονικής αερολογίας που αναμένεται να συνοδεύσει την επέτειο.
Το πέταγμα της κουκουβάγιας, έλεγε ο Χέγκελ, έρχεται το σούρουπο. Εκτός αν είσαι τόσο ταλαντούχος ώστε να γράφεις τις δικές σου μελλοντικές αποτιμήσεις την στιγμή που εξελίσσονται ακόμα τα γεγονότα. Γιατί, όπως μαρτυρά το άρθρο του της 11ης Δεκέμβρη του 2008 στους New York Times, ο κύριος Καλύβας έγραφε εξ αρχής τα ίδια ακριβώς επιχειρήματα για την φύση των επεισοδείων, την πολιτική τους ασημαντότητα και περιφερειακότητα, τον μικρό αριθμό των συμμετεχόντων, και την εθνογραφικά tribal φύση της ελληνικής πολιτικής κοινωνίας. Ο ίδιος θα απαντούσε ίσως ότι δεν χρειάζεται να έχει κανείς το χάρισμα της προφητείας όταν μιλάει για την Ελλάδα· για κοινωνίες παγωμένες στον χρόνο, το σήμερα είναι χτες, και το χτες είναι αύριο. Για αυτό και η ανάλυση της ιστορίας τους μπορεί χωρίς επιστημολογική βία να αφεθεί στην φροντίδα των ετερολογικών στερεότυπων που έχουν ξεμείνει στο οπλοστάσιο του στραουσικού νεοσυντηρητισμού από παλιότερες, ψυχρότερες δεκαετίες.

Σημείωση: Ολόκληρο το κείμενο έχει "ανεβεί" στο τμήμα "ψηφιακή βιβλιοθήκη" του blog, σε Word format.




14 σχόλια:

greekgaylolita είπε...

Το overdose "γλυκιας ζωης" σκοτωνει.

Ανώνυμος είπε...

συγχαιρω,επιχαιρω.ψηλά στο δεξί γάμμα πήγε , άπιαστο!
θέλω να πανηγυρίσω το γκολ με οπαδικό τρόπο και χειρονομίες αλλα συγκρατούμαι.. :p

Ανώνυμος είπε...

Αναδημοσιεύτηκε το άρθρο σου στο Κουτί της Πανδώρας εδώ http://www.koutipandoras.gr/ArticleDetail.aspx?nodeSerial=001002017&nodeId=12&articleId=1128
Προσωπικά μου αρέσει πολύ η αποδόμηση των επιχειρημάτων του "Άλλου" με αυτή τη λεπτή ειρωνεία που χρησιμοποιείς και τον καταιγισμό στιβαρών επιχειρημάτων (που αναφέρεις) που διατρέχουν τον πρόσφατο και ιστορικό χρόνο.

Αντώνης είπε...

@ ανώνυμος: Ευχαριστώ για το σχόλιο και την ενημέρωση.

Salah ad-Din είπε...

Εξαιρετικό το κείμενο και στα τέσσερα κομμάτια του. Αν και νομίζω ότι και εμείς με τον τρόπο μας δίνουμε μεγάλη αξία σε ένα "επιστήμονα" με έργο αναγνωρισμένο από ανθρώπους που δεν μπορούν να ελέγξουν τις πηγές που χρησιμοποιεί (ή καλύτερα δεν χρησιμοποιεί). Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ότι ο κύριος εξ Αμερικής είδε 8.000 διαδηλωτές το Δεκέμβρη (προφανώς από κάποιο δελλτίο της αστυνομίας είναι η πηγή του; ούτε αυτό δεν μπορούμε να ξέρουμε)
όπως και να έχει χαρά στο κουράγιο σου να επιχειρηματολογείς απέναντισε έναν άνθρωπο που δεν έχει καμία μεθοδολογία και δομή στα γραφόμενά του, αυτοαναιρώντας τα δόγματά του.

Αντώνης είπε...

@ Salah ad-Din Ίσως σε κάποια άλλη φάση να μην το έγραφα καν το κείμενο, ή να μην το έγραφα έτσι. Στη συγκεκριμένη ένιωσα ότι έπρεπε, ανεξαρτήτως συνεπειών--καλών ή κακών.

Το καλό/κακό με το blogging είναι ότι δημοσιεύεις άμεσα. Κακό για τους προφανείς λόγους: δεν αφήνεις στονε αυτό σου αρκετό χρόνο να κάτσεις πάνω στις ιδέες, να τις επεξεργαστείς αρκετά, να ξανασκεφτείς κάποιες, κλπ. Καλό γιατί αν έχεις μάθει σε άλλους, πιο αργούς ρυθμούς, είναι σημαντικό πολιτικά να μαθαίνεις να έχεις γρήγορα ανακλαστικά και ας φας και συ και το όποιο κείμενό σου μερικές φάπες στην πορεία.

Νομίζω ότι μπορεί να μάθει κανείς από αυτό.

χαιρετώ

Ανώνυμος είπε...

Αγαπητέ Αντώνη κάνε κάτι με το download το αρχείου, μιας και εκεί που το ανέβασες όταν πάμε να το κατεβάσουμε διαβάζουμε πως "This file can only be downloaded by becoming a Premium member"! Θα μπορούσες να το ανεβάσεις κάπου ώστε να το κατεβάσουμε free?

Αντώνης είπε...

Εϊχα την αίσθηση ότι το ανέβασα free. Να το ξαναδώ.

Αντώνης είπε...

Το ανέβασα σε depositfiles γιατί με rapidshare είχα πρόβλημα, δεν ξέρω γιατί.

Ανώνυμος είπε...

Το κείμενό σου είναι πάρα πολύ ενδιαφέρον.

Ελπίζω μετά από αυτό να ασχοληθείς με ένα ερευνητικό άρθρο ανάλυσης όχι των λεγόμενων κάποιου άλλου αλλά των ίδιων των γεγονότων.

θα ήταν προφανώς καλύτερο να είχες αποφύγει την τόσο προφανώς ειρωνική αναφορά κύριος Καλύβας και κύριος Καλύβας, η οποία κυρίως εσένα χαρακτηρίζει (όχι θετικά). Υποθέτω θέλεις να σου αναγνωρίζουν το χαρακτηρισμό "κύριος" και όσοι δε συμφωνούν ούτε με την πολιτική σου ουτε ενδεχομένως με τις αναλύσεις σου και το επιστημονικό σου έργο.

vasvas

ΥΓ Ελπίζω δεν ενοχλεί ο ενικός.

Αντώνης είπε...

Δεν ήταν ειρωνική η χρήση του όρου, αλλά καταλαβαίνω ότι μπορεί να την δει κάποιος έτσι εφόσον υπάρχουν άλλα σημεία που είναι όντως ειρωνικά.

Λυπάμαι που δόθηκε αυτή η εντύπωση. Δεν συνηθίζω τα cheap shots, και σε γενικές γραμμές προσπάθησα να κρατήσω τα κείμενά μου όσο irony-free ήταν εφικτό.

Κάπως ευρύτερα, νομίζω ότι είναι ΟΚ να με κρίνετε όπως εσείς νομίζετε.

Greek Rider είπε...

Αντώνη μου είχε κάνει εντύπωση το κείμενο αυτό και προσπάθησα πολλές φορές να γράψω κάτι και όλο το άφηνα επειδή αυτά που έλεγε ο κύριος αυτός μου ήταν εντελώς εκτός τόπου και χρόνου και δεν ήξερα από που να αρχίσω και που να τελειώσω.

1) Λέει ο συγγραφέας ότι οι εξεγέρσεις δεν ηταν αποτέλεσμα της διεθνούς οικονομικής κρίσης η οποία δεν είχε έρθει ακόμη στην Ελλάδα. Μα πριν από 1-2 μήνες πριν τον Δεκ του 2008 γινόταν λόγος για κατάρρευση των ελληνικών τραπεζών και αν το δημόσιο δεν είχε συνεισφέρει το πακέτο των 28 δις οι καταθέτες θα είχαν αρχίσει να αποσύρουν τα χρήματά τους. Τα spread τότε ήταν πιο ψηλά από σήμερα που μας έχουν υπο καθεστώς χρεοκοπίας!

Αν παρόλα αυτά ο κύριος πιστεύει ότι δεν είχε φτάσει η οικονομική κρίση τότε να πούμε ότι σίγουρα είχε φτάσει η οσμή σκανδάλων και σήψης μιας αισχρής καπιταλιστικής κυβέρνησης.

2) Λέει ότι η εξέγερση δεν άφησε κάτι πίσω της. Εγώ βλέπω ότι μια κυβέρνηση (έστω και ετεροχρονισμένα) παραιτήθηκε ενώ μέχρι να παραιτηθεί δεν ένιωθε ότι έχει την παραμικρή λαική νομιμοποίηση. Η επόμενη που βγήκε με +10% διαφορά φοβάται ακόμη και αυτή να κάνει επώδυνες αλλαγές χωρίς συναίνεση. Τρέμουν έναν νέο Δεκέμβρη. Ακόμη και η παρακολούθηση στην οποία μας έβαλαν οι ξένοι θεσμικοί οφείλεται εν μέρει στον φόβο τους ότι οι ελληνική κυβέρνηση φοβάται τις κινητοποιήσεις αφού δεν μπορούν αλλιώς να εξηγήσουν τον δισταγμό μια κυβέρνησης που βγήκε με +10%. Εγώ θα έλεγα ότι οι κινητοποιήσεις και εξεγέρσεις του προηγούμενου Δεκέμβρη έφεραν στην επικαιρότητα την ισηγορία της εξέγερσης.

3) Αναφέρει επίσης κάποια άποψη: «Τρελαίνομαι όταν ακούω νέους να λένε πως είχαμε το προνόμιο της εξέγερσης. Θέλαμε να ζήσουμε, να χαρούμε τα νιάτα μας, τις ευρωπαϊκές κατακτήσεις. Να ζούμε όπως εσείς οι νέοι τώρα».

Αυτοί που τα λένε αυτά είναι εκείνοι που βολεύτηκαν καθώς μεγάλωναν και όντως απόλαυσαν ευημερία. Οι τελευταίες όμως γενιές είναι αντιμέτωπες με σημαντικά προβλήματα που μου κάνει εντύπωση ότι δεν γίνονται αντιληπτά. προβλήματα που αναλύω π.χ. στο βlog μου 2 σχεδόν χρόνια τώρα. Κυριότερο πρόβλημα είναι η ποιότητα ζωής και οι εργασιακές συνθήκες που όλο και χειροτερεύουν καθώς και η πραγματική αίσθηση ότι δεν υπάρχει πια πρόοδος πουθενά.

4) Λέει "Δεν εμπεριείχε (η εξέγερση) ίχνος ρίσκου, αυτοθυσίας ή γενναιότητας". Δηλαδή θέλει να μας πει ότι οι δολοφονικές ενέργειες που γίνονται τελευταία κατά διαφόρων στόχων και που περιέχουν ρίσκο είναι πιο μάγκικες;

5) Επίσης ότι οι γενικεύσεις περι ασφυξίας και οργής των Ελλήνων είναι υπερβολικές. Εγώ θυμάμαι να στέκομαι (σε κάποια απόσταση) έξω από μια τράπεζα που είχαν μόλις κάψει κάποιοι άγνωστοι μαζί με γνωστό μου (και άλλους που παρακολουθούσαν και εκείνοι δίπλα μας από απόσταση) ο οποίος γνωστός μου εργαζόταν σε εκείνη την τράπεζα και όταν την είδε να φλέγεται έκλαψε από οργή και ανακούφιση ενώ οι υπόλοιποι απλοί πολίτες και περίοικοι που παρακολουθούσαν χειροκροτούσαν!

Μακάρι να μην έκαιγαν ή να μην έσπαγαν αδιακρίτως τα μαγαζιά.

Συνεπώς, προφανώς ο κύριος αυτός είναι πολύ θεωρητικά ακαδημαικός αποκομμένος από την πράξη και την καθημερινή ζωή.

Επίσης να αναφέρω ότι οι ταραχές στο LA δεν έγιναν σε τυχαίο χρόνο. Λίγο πριν, στην Καλιφόρνια είχαν ψηφιστεί νόμοι που καταργούσαν ένα σωρό επιδόματα και κοινωνικές πολιτικές τα οποία αφορούσαν κυρίως τους αφροαμερικάνους. Το περιστατικό με την αστυνομική βία ήταν η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι και εκεί.

Αντώνης είπε...

Καλώς ήρθες GR. Δυο λόγια εν συντομία για κάθε ένα από τα point σου:

1) Εμπειρικά κρίνοντας, νομίζω ότι το δεύτερο (σήψη και διαφθορά καθώς και αίσθηση εγκατάλειψης από μια κυβέρνηση που κοιμόταν ύπνο βαθύ) έπαιξε μεγαλύτερο ρόλο σε εκείνο το χρονικό σημείο. Δεν νομίζω ότι είχε πολυσυνειδητοποιήσει ο κόσμος πού πάνε τα πράγματα στην οικονομία. Και πάλι, εμπειρικά, μπορεί να κάνω λάθος.

2) Φαντάζομαι ότι εννοεί "επαναστατικού τύπου αλλαγές" που να ξεφεύγουν από τον δικομματισμό (δεν ξέρω) αλλά βρίσκω αυτά που λες εδώ ιδιαίτερα σημαντικές επισημάνσεις (και παραλείψεις και στο δικό μου κείμενο).

3) Ναι, είναι από ένα κείμενο της κ. Άννας Δαμιανίδη για το οποίο έγραψα κριτική εδώ οπότε δεν θα προσθέσω κάτι: http://radicaldesire.blogspot.com/2009/11/blog-post_27.html

4) Δεν γνωρίζω. Δεν βρίσκω λόγο να το σχολιάσω γιατί δεν νομίζω ότι οι όροι αυτοθυσία και ηρωισμός αφορούν την δυναμική των riots επί της ουσίας. Βέβαια στο κείμενο της κ. Δαμιανίδη, η ίδια επιχειρηματολογεί ότι ούτε στο Πολυτεχνείο (Θεσ/νίκης) δεν υπήρξε ηρωϊσμός και ότι καλά έκανε και δεν υπήρξε.

5) Και πάλι, δεν βρήκα τον λόγο να μπω σε διάλογο για αυτό. Δεν ήμουν στην Αθήνα (όπως δεν ήταν και ο συγγραφέας), δεν ήμουν αυτόπτης, αποφεύγω να κάνω αντι-υποθέσεις στις υποθέσεις που παρουσιάζονται ως βεβαιότητες.

6) Για το LA έχεις δίκαιο και σε ευχαριστώ για την επισήμανση--είναι και αυτό από τις παραλήψεις του δικού μου κειμένου.

Για την ακαδημία και την αποκοπή: Ας πω ότι υπάρχει ένας δομικός και σε ένα βαθμό απαραίτητος βαθμός απόστασης ανάμεσα στην ακαδημία και την καθημερινότητα, και υπάρχουν από την άλλη ιδεολογικές, ηθικές και πρακτικές επιλογές για το τι κάνεις με και για αυτό. Άλλο το παθητικό σύμπτωμα της απόστασης (από το οποίο ουδόλως εξαιρούμαι ο ίδιος), άλλο η φετιχοποίηση της απόστασης ως βάση αδιαφορίας για την υποκειμενική εμπειρία των άλλων. Μπορεί η αλήθεια να μην εξαντλείται σε αυτή την υποκειμενική εμπειρία, αλλά σίγουρα δεν βρίσκεται στην αναγωγή της προσωπικής ιδεολογικής προδιάθεσης σε αντικειμενικότητα.

Προσωπικά αυτό που με πειράζει περισσότερο είναι η ισοπέδωση μιας κοινωνίας και μιας γενιάς που περιέχει ανθρώπους που και σκέφτονται, και ενημερωμένοι είναι, και συγκροτημένες απόψεις έχουν. Η εμπειρία μου εδώ μου το έδειξε πολλές φορές αυτό. Ότι δεν είναι τίποτα αυτή η γενιά των 20-30. Μπορεί να μην έχει λύσεις, αλλά δεν ξέρω και καμμία που έχει. Δεν καταλαβαίνω γιατί πρέπει να διακωμωδείται ως ρομαντισμός και αρλούμπα το να προσπαθείς να δουλέψεις με αυτό που υπάρχει, να μάθεις από τους νεότερους από σένα, να τους μιλήσεις. Γιατί όλος αυτός ο κυνισμός και ο world-weary σαρκασμός; Από ποια τόσο δικαιωμένη ιστορικά ή πολιτικά θέση προέρχεται; Τι τόσο εκπληκτικό και ανεπανάληπτο πέτυχαν οι σημερινοί 40ρηδες (εγώ ας πούμε), 50ρηδες και 60ρηδες και πρέπει να ξυνίζουνε τα μούτρα τους με τέτοια απαιτητικότητα και τέτοια εκ των προτέρων βεβαιότητα ματαιότητας με κάθε προσπάθεια που κάνει κάποιος να βρει μια άκρη για τον κόσμο γύρω του;

Πολλά είπα πάλι τελικά.

2

Αντώνης είπε...

Παρόραμα: Ότι δεν είναι ένα "τίποτα" αυτή η γενιά των 20-30 εννοούσα.