Τετάρτη, 2 Δεκεμβρίου 2009

Ντοσιέ: Δεκέμβρης: Τι επιθυμεί ο Δεκέμβρης;


If one, settling a pillow by her head,
Should say: “That is not what I meant at all.
That is not it, at all.”
T.S. Eliot, "The Love Song of J. Alfred Prufrock"


Ένα φάντασμα πλανιέται πάνω από την Ελλάδα. Πρόκειται για ένα φάντασμα stricto sensu. Όπως όλα τα φαντάσματα, παραμένει ανήσυχο στο βαθμό που κάτι το οποίο αφορούσε τη ζωή του παραμένει θολό και ατακτοποίητο. Όπως όλα τα φαντάσματα, παραμένει ταυτόχρονα βουβό και απαιτητικό. Όπως όλα τα φαντάσματα, μοιάζει να ζητάει κάτι, αλλά το τι ακριβώς παραμένει αινιγματικό.

Και ο Δεκέμβρης του 2009, γιατί για το δικό του φάντασμα πρόκειται, μας απευθύνει κάτι αινιγματικό--τόσο για αυτούς που συμμετείχαν όσο και για όσους έμειναν, όπως ο γράφων, παρατηρητές εκ του μακρόθεν· τόσο για τα υποκείμενα της εξέγερσης όσο και σ' αυτά της καταστολής· τόσο για τους "συμπαθούντες" όσο και για τους φοβισμένους και οργισμένους "νοικοκύρηδες"· τόσο για τους "δράστες", όσο και για τους "θεωρητικούς", τους σχολιαστές, τους "ειδικούς". Η ερώτηση "τι ήταν στην πραγματικότητα ο Δεκέμβρης" δεν επιδέχεται ούτε την απλή άρνηση (δεν ήταν τίποτε το σημαντικό· ήταν μία απλή αρρυθμία στην καρδιά της νεότερης ελληνικής δημοκρατίας· ήταν μία "κακιά στιγμή" στις σχέσεις πολιτών-κράτους· ήταν προβοκάτσια, το αποτέλεσμα οχλαγωγίας από σκοτεινά κέντρα αποφάσεων, κλπ), ούτε την εξιδανευτική πολιτικοποίηση (ήταν μια αυτοδύναμη έκφραση της λαϊκής θέλησης· ήταν μία ξεκάθαρη πολιτική απάντηση σε μια επονείδιστη κατάσταση πραγμάτων· ήταν η βάση για μια σειρά νέων, ανάλογων κινητοποιήσεων· ήταν το σημείο στροφής της ελληνικής κοινωνίας προς μια νέα πολιτική κατεύθυνση, κλπ). Ο Δεκέμβρης δεν μπορεί ούτε να περισταλλεί σε ασήμαντη εξαίρεση από μία κατάσταση εύρυθμης κοινωνικής φυσιολογικότητας, ούτε να αναχθεί σε ξεκάθαρη έκφραση μιας καινοφανούς και επαναστατικού χαρακτήρα νόρμας· δεν μπορεί να περιγραφεί ούτε ως χαοτικά ασυντόνιστος, ούτε ως αποκαλυπτικός της πολιτικής θέλησης μιας ταυτοποιήσιμης και οργανωμένης κοινωνικής ομάδας· δεν υπήρξε ούτε αφελώς "αυθόρμητος", ούτε κυνικά προσχεδιασμένος· δεν είναι ούτε μηχανικά και "επετειακά" επαναλήψιμος, ούτε εγκλωβισμένος σε μια ορφανή από συνέχεια, ουσιαστικά εξουδετερωμένη μοναδικότητα.

Ο Δεκέμβρης λοιπόν δεν ήταν, δεν είναι, τίποτε άλλο από μια σειρά από διπλές αρνήσεις, με τις οποίες ένα κομμάτι της ελληνικής κοινωνίας κατέγραψε μια εν μέρει καταστροφική και εν μέρει δημιουργική απορία. Απορία με την κυριολεκτική έννοια του όρου: δισταγμό μπροστά από ένα σταυροδρόμι, αβεβαιότητα για την κατεύθυνση που μπορεί κανείς να ακολουθήσει, στιγμιαία συναίσθηση αδιεξόδου. Ο Δεκέμβρης δεν είχε αιτήματα. Δεν γνώριζε ποια ήταν τα αιτήματά του. Γνώριζε απλά τι δεν μπορούσε να συνεχιστεί άλλο γιατί είχε καταστεί αφόρητο. Τα παιδιά που μίλησαν στην Αυγή σε μια συνέντευξη που ο γράφων βρήκε πολύ πιο ενδιαφέρουσα από τις περισσότερες "επώνυμες" απόπειρες να δοθεί επιτέλους ένα όνομα στον Δεκέμβρη (αν και το μόνο αληθές όνομα του Δεκέμβρη είναι "Δεκέμβρης", ένα όνομα ουδέτερο νοήματος, χωρίς ταυτοποιήσιμη θέση στο υπάρχον πολιτικό φάσμα) το είπαν απλά έτσι:

"Είναι ότι κάτι γινόταν, κάτι άλλαζε".

"Κάτι γινόταν". Αλλά τι; "Κάτι άλλαζε". Αλλά τι; H φράση ονομάζει ένα συμβάν και ταυτόχρονα αφήνει την φύση του ασαφή· αναδεικνύει ένα κίνητρο συμμετοχής αλλά δεν μπορεί να το προσδιορίσει πέρα από αυτή τη μία λέξη: "Κάτι".

Όχι "τίποτε". Ούτε "αυτό" ή "εκείνο". "Κάτι". And you know something is happening here, but you don't know what it is, τραγούδαγε ο Dylan το 67-68. Ο Δεκέμβρης δεν ήταν η καθαρά μηδενιστική επιθυμία για το τίποτε. Ούτε η καταφατική επιθυμία για την μία ή την άλλη μεταρρύθμιση, την μία ή την άλλη ανταπόκριση σε αυτό ή το άλλο αίτημα. Δεν εξελίχθηκε σε μακρόπνοο χειραφετητικό κίνημα, ούτε μπόρεσε να παρέξει βάσεις για την αλλαγή πολιτικών συσχετισμών. Ούτε εξελίχθηκε όμως σε εκ των προτέρων συμβιβασμένο με την τάξη πραγμάτων συνδικαλιστικό αίτημα. Δεν ζήτησε τίποτε. Δεν έδωσε όνομα στο "κάτι." Αυτή είναι η αδυναμία του. Και η δύναμή του.

Ο Δεκέμβρης ήταν η επιθυμία για "κάτι" λοιπόν. Αλλά αυτό είναι ήδη πλεονασμός. "Ο Δεκέμβρης ήταν η επιθυμία", καλύτερα. Γιατί η επιθυμία είναι πάντα επιθυμία για "κάτι", "κάτι" που όμως δεν μπορεί να ονομαστεί, γιατί δεν μπορεί να δοθεί, να προσφερθεί απ' τον άλλο. Η επιθυμία γνωρίζει μόνο την έλλειψη, αυτό που δεν την καλύπτει, αυτό που δεν την εκπληρώνει. Καλύτερα: η επιθυμία αφαιρεί τον εαυτό της από κάθε απάντηση στο χωρίς όνομα αίτημά της για "κάτι." Η επιθυμία μιλάει αποφατικά και εκ των υστέρων: "That is not it at all. That is not what I meant at all", με τα λόγια του Eliot στις αρχές του 20ου αιώνα. Και με αυτά των παιδιών του Δεκέμβρη: "Δεν ξέραμε ακριβώς τι θέλαμε, αλλά ξέραμε ότι αυτό που έχουμε δεν ήταν καλό, δεν μας έκανε".

Λακάν:

Η φαινομενολογία η οποία αναδύεται από την αναλυτική εμπειρία είναι βέβαια ενός τύπου ο οποίος αναδεικνύει στην επιθυμία τον παράδοξο, παραβατικό, ασταθή, εκκεντρικό, και ακόμη και σκανδαλώδη χαρακτήρα δια του οποίου [η επιθυμία] διακρίνεται από την ανάγκη.
Η ίδια η απαίτηση αφορά κάτι παραπάνω από τις ικανοποιήσεις τις οποίες ζητά. Είναι απαίτηση για μια παρουσία ή απουσία.[...]
Η απαίτηση συγκροτεί τον Άλλο ως κάποιον που έχει ήδη το "προνόμιο" του να ικανοποιεί ανάγκες, δηλαδή, και την εξουσία να μας στερήσει από αυτό το μοναδικό πράγμα που μπορεί να τις ικανοποιήσει.
Με τον τρόπο αυτό, η απαίτηση εξαλείφει (aufhebt) τον συγκεκριμένο χαρακτήρα όλων όσων μπορούν να παραχωρηθούν μετατρέποντάς τα σε απόδειξη αγάπης. Η ίδια η ικανοποίηση που προσφέρει στην ανάγκη περιστέλλεται (sich erniedrigt) στο επίπεδο του να μην είναι κάτι παραπάνω από την συντριβή της απαίτησης για αγάπη.
Έτσι η επιθυμία δεν είναι ούτε η όρεξη προς ικανοποίηση, ούτε η απαίτηση για αγάπη, αλλά η διαφορά που προκύπτει ως αποτέλεσμα της αφαίρεσης της πρώτης από την δεύτερη, το φαινόμενο της διαίρεσής (Spaltung) τους (Écrits, 1977 [1959], σ. 286-7).

Πίσω από την απαίτηση βρίσκεται η ανάγκη, αλλά όχι μόνο. Πίσω από την απαίτηση βρίσκεται επίσης η λακανική μητέρα, το κράτος, ο μεγάλος Άλλος που έχει το "προνόμιο" να εξυψώνεται στη θέση του αφέντη, αυτού που ικανοποιεί ανάγκες (ή μήπως δεν είναι ακριβώς ο μηχανισμός των συνδικαλιστικών/μεταρρυθμιστικών "αιτημάτων" που περιγράφει ήδη εδώ ο Λακάν;)

Πίσω από την επιθυμία βρίσκεται η διπλή άρνηση ("ούτε η όρεξη προς ικανοποίηση, ούτε η απαίτηση για αγάπη"), αλλά όχι μόνο. Η επιθυμία είναι το ίδιο το χάσμα ανάμεσα στην ανάγκη (για ικανοποίηση) και την απαίτηση (για αγάπη), αυτό που ούτε μπορεί να εκπληρωθεί από ένα οποιοδήποτε πράγμα (προσφορά, εκχώρηση, παραχώρηση, μεταρρύθμιση), ούτε εξαλείφεται μέσα από την απόδειξη της αγάπης (της μητέρας, του κράτους).

Οι πατεράδες μας δεν είναι όμως λακανιστές. Δεν ξέρουν να διαχωρίζουν την επιθυμία από την απαίτηση. Για αυτό θυμώνουν μαζί μας. Γιατί βλέπουν κάθε επιθυμία ως αποτυχία να μιλήσουμε με τη γλώσσα της απαίτησης. Μίκης Θεοδωράκης, Δεκέμβρης 2009:

Και αναφέρω εδώ το παράδειγμα της γενιάς του 1-1-4 που όσον αφορά την Παιδεία έθεσε ως στόχο το 15% του Κρατικού Προϋπολογισμού. Είδαν δηλαδή οι νέοι της εποχής εκείνης τη βασική αιτία για τα χάλια της Παιδείας μας, δηλαδή το οικονομικό. Από ΄κει και πέρα παρ΄ ό,τι τότε η Ελληνική Αστυνομία είχε μια καθαρά φασιστική νοοτροπία και οι εκδηλώσεις βίας σε σύγκριση με το σήμερα ήταν εκατό φορές πιο πολλές και σοβαρές από πλευράς μαζικότητας και βιαιότητας (τα νοσοκομεία ήταν γεμάτα από νέους τραυματισμένους από την αστυνομική βία της εποχής), οι πρωτοπόροι νέοι εκείνης της εποχής, βασικά φοιτητές, μπορούσαν να δουν ελεύθερα, σφαιρικά και σε βάθος. Έτσι με το 1-1-4 έθεταν ως πρώτο καθήκον τους την υπεράσπιση του Συντάγματος, δηλαδή της ελευθερίας, της δημοκρατίας και των ατομικών δικαιωμάτων. Χτυπούσαν στην καρδιά της την αντιδραστική εξουσία (θρόνο, αστυνομοκρατία, αμερικανοκρατία). Πάλευαν για την Κύπρο και αγωνίζονταν μαζικά για την Ειρήνη.

Με λακανικούς όρους, η γενιά των πατεράδων αναπαριστά τον εαυτό της ως γενιά που ήξερε να απαιτεί. Αυτό που στα μάτια της δεν την διαχωρίζει απλώς αλλά την εξυψώνει ασύγκριτα (ως αυθέντη) απέναντι στην γενιά των απογόνων της είναι ότι ο αγώνας της είχε αντικείμενο. Μια σειρά αντικειμένων, αν πάρουμε ως παράδειγμα την ιδιαίτερα εύγλωττη τοποθέτηση Θεοδωράκη: κρατικός προϋπολογισμός, ελευθερία, δημοκρατία, δημοκρατικά δικαιώματα, αντίσταση στο θρόνο, στην αστυνομοκρατία, στην αμερικανοκρατία, Κύπρος, ειρήνη.

Αυτό που στα μάτια της ιστορικής αριστεράς καταδικάζει το παρόν, ή καλύτερα το πρόσφατο παρελθόν, στην ασημαντότητα είναι λοιπόν ότι το τελευταίο δεν ξέρει τι να απαιτήσει. Ή, για να το πούμε διαφορετικά, ότι δεν απαιτεί τίποτε εκτός από ένα ανώνυμο, απογοητευτικά απρόσφορο "κάτι." Στα μάτια αυτής της πατρογονικής αριστεράς, η ανωνυμία του αντικειμένου της επιθυμίας είναι ανάθεμα. Ισούται με μηδενισμό, ουσιαστική αποπολιτικοποίηση, απελπισία. Το άρθρο της κυρίας Δαμιανίδη στο οποίο αναφέρθηκα σε προηγούμενη ανάρτηση είναι ιδιαίτερα εύγλωττο για την απελπισία, τον θυμό που εμπνέει στη γενιά του Πολυτεχνείου η σκοτεινότητα, η θολότητα, το αμετάφραστο της επιθυμίας των απογόνων της. "Τι θέλετε επιτέλους;" Che vuoi? ("Παραδόξως, μπορεί κάποιος να ισχυριστεί ότι η εγκατάλειψη της "δια-υποκειμενικότητας" από τον Λακάν έχει αυστηρή συνάφεια με την επικέντρωση στο αίνιγμα της ακατανόητης επιθυμίας του άλλου, που ενσαρκώνεται στη φράση "Che vuoi?")

Στην διαδικασία, η γενιά των πατεράδων (και των μανάδων) της αριστεράς, η γενιά που απαιτούσε και που είναι πρόθυμη να ανταποκριθεί μόνο σε ό,τι μιλά ως απαίτηση, αναπαράγει την λογική της πατρογονικής εξουσίας. Υποστασιοποιεί το εσωτερικεύσιμο κράτος, το κράτος-μητέρα, το κράτος-πατέρα. Και έτσι αποκαλύπτει ότι αργά ή γρήγορα, η γλώσσα των απαιτήσεων και των ικανοποιήσεών τους (μεταρρύθμιση, προσαρμογή) οδηγεί στην καταστολή αυτού που συνεχίζει σκανδαλωδώς (εκκεντρικά, παραβατικά, παράδοξα) να επιθυμεί. Να γίνουμε σκληροί για το τι συμβαίνει όταν το "σκάνδαλο" της επιθυμίας, το σκάνδαλο που είναι η επιθυμία, καταστέλλεται στο όνομα της πραγματιστικής ωριμότητας; Είναι απαραίτητο να κάνουμε κι εμείς τους παιδαγωγούς των αυτόκλητων παιδαγωγών κάποιες φορές. Ρωτάμε λοιπόν: Σε τι ακριβώς εξελίχθηκαν, όταν εξαφανίστηκε από την πολιτική εξίσωση η διαφορά ανάμεσα στην απαίτηση και την ανάγκη, οι κατακτήσεις της ένδοξης γενιάς του 1-1-4; Τι απέφεραν όλες αυτές οι μυαλωμένες, λογικές, δίκαιες απαιτήσεις; Δωρεάν κουπόνια για κατσαρόλες στις πολιτικές εφημερίδες. 40 κανάλια σκουπιδιών στην τηλεόραση. Την ατελείωτη σαπίλα και διαφθορά της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας. Τον συνδικαλισμό ως επάγγελμα παχυλών εργατοπατέρων. Τα τέσσερα κινητά κέντρα περιβαλλοντικής μόλυνσης (αλλιώς, αυτοκίνητα) ανά οικογένεια. Την κουλτούρα της ανέραστης σεξομανίας και της θορυβώδους ασημαντότητας. Αυτή είναι η παρακαταθήκη των απαιτήσεων που απάλειψαν, μέσα στα ίδια τα υποκείμενα των πατεράδων και των μανάδων μας, την επιθυμία.

Η απαίτηση που έχει αποκηρύξει την επιθυμία απευθύνεται όχι στο "κάτι", στο λακανικό petit objet a, αλλά στον μεγάλο Άλλο. Και ανταμείβεται με κάτι άλλο από το εσωτερικό σκίσιμο στα δυο. Ανταμείβεται με οφίκια και θέσεις στα υπουργικά συμβούλια και δημοσιότητα--τα "δώρα" του κράτους-μαμά στο πεινασμένο στόμα της γενιάς του Πολυτεχνείου. Αλλά αυτό που έχει μάθει να απεμπολεί την επιθυμία στο όνομα του αντικειμένου που χορταίνει την απαίτηση είναι επίσης αυτό που, εκπληρωνόμενο, προδίδει και προδίδεται. Αυτό που δεν έχετε το θάρρος να πείτε για την ένοχη ολότητα της μεταπολιτευτικής δημοκρατίας μας, κυρίες και κύριοι της ενδόξου αριστεράς του παρελθόντος, αυτό που όμως γνωρίζουν στο πετσί τους όσοι "δεν ξέρουν τι θέλουν" είναι ότι αυτό το οποίο σας έμεινε να απαιτείτε σήμερα είναι η παραίτηση των άλλων από την επιθυμία την οποία απωθήσατε εσείς. Για αυτό μπουκώνετε τα "παιδιά" σας με τα άχρηστα "δώρα" δήθεν ώριμων παραινέσεων και συμβουλών: για να μην κοιτάξετε στα μάτια το γεγονός ότι η επιθυμία, αυτό που προδώσατε μέσα σας, επιστρέφει ως βίαια διάψευση της υποτιθέμενης εκπλήρωσης της. "That is not what I meant at all. That is not it, at all."

"Τι επιθυμείς, Δεκέμβρη; Γιατί περιπλανιέσαι στη δημοκρατία μας; Γιατί δεν μας αφήνεις να κοιμηθούμε ήσυχοι, χωρίς εφιάλτες και φαντάσματα;"

Αλλά ο Δεκέμβρης δεν απαντά.





41 σχόλια:

drainbramage είπε...

Φοβερή η ανάγνωση και η χρήση του Λακάν, σαν μπούμερανγκ στις “απαιτήσεις” της αυτάρεσκης γενιάς του 70.
Κάπου στα οικονομικά χειρόγραφα ο Μαρξ γράφει –δεν το θυμάμαι ακριβώς– ότι η μια μεριά του σχίσματος, ο εργάτης, μετατρέπεται αποκλειστικά και μόνο σε φυσική ανάγκη, σε στομάχι. Το ίδιο ισχύει, πιστεύω, και όταν αυτό το στομάχι είναι πλέον χορτάτο: ο ορίζοντας τελειώνει στην απαίτηση, και δη στη μισθολογική απαίτηση.

Αντώνης είπε...

Για κάποιο λόγο, δεν μπορώ να δημοσιεύσω το σχόλιο που άφησε ο Left G700. Παίρνω error message. Αν θέλεις, το ξαναβάζεις σε παρακαλώ;

LEFT LIBERAL SYNTHESIS είπε...

RD
Αντι σχολιασμου και χωρίς την άδεια σου,μερος της ανάρτησης σου και λινκ για πλήρη σύνδεση,ευρίσκεται ηδη (πραξικοπηματικά) στο ημετερο LLS.

Αντώνης είπε...

@LeftG700: Αν παρακολουθείτε το blog κάποιον καιρό, θα γνωρίζετε ότι ούτε η επιθυμία ούτε οι απαιτήσεις, ή με άλλους όρους ούτε η καταστροφή ούτε η αφαίρεση αρκούν από μόνες τους σε οποιοδήποτε κίνημα. Κάθε βιώσιμο κίνημα χρειάζεται άρνηση και κατάφαση, ουτοπία και συγκεκριμένους στόχους, πρακτική πολιτική και θεωρητική συγκρότηση.

Από κει και πέρα, το κείμενο μιλά ξεκάθαρα για το τι ΔΕΝ πέτυχε ο Δεκέμβρης του 08 στην παράγραφο που αρχίζει "Όχι 'τίποτε...'"

Όσο για την Γαλλία, τόσο η αντιφατική σύσταση του 68 όσο και το ανάλογο με την Ελλάδα εξεγερσιακό παρόν έχουν θιχτεί σε αυτό το blog (στα κείμενα για τους Γάλλους αποστάτες του Badiou και για την πρόρσφατη εξέγερση της αόρατης επιτροπής).

Αντώνης είπε...

@LLS: Τιμή μου.

καλωδιο είπε...

Πολύ καλό φίλε Αντώνη και σε πολλά σημεία με βρίσκει σύμφωνο.
Αλλά το θέμα δεν είναι η συμφωνία ή η διαφωνία. Είναι από τις λίγες αναρτήσεις που καταφέρνουν να αποστασιοποιηθούν από την εικόνα των τόσο πρόσφατων γεγονότων και να διατυπώσουν σκέψεις που δεν είναι κραυγές, ζητωκραυγές ή ανάθεμα.
Το έβαλα ήδη "ποστ της μέρας" και θα το κρατήσω αρκετές μέρες.
Φαντάζομαι έχω και την άδειά σου να το χρησιμοποιήσω σε μια ανάρτηση που σκέφτομαι με σκέψεις (άλλων) για το θέμα. Προσωπικά δεν είμαι έτοιμος. πάντα ήθελα το χρόνο μου για τέτοια θέματα. Προσώρας ακούω και διαβάζω.
Καλή συνέχεια !

Αντώνης είπε...

Σε ευχαριστώ πολύ φίλε μου καλώδια. Ελεύθερα, φυσικά για αναδημοσίευση. Τιμή μου.

Αντώνης είπε...

Τα έκανα σαλάτα με το σχόλιο του LeftG700. Το είδα να εμφανίζεται δύο φορές, πήγα να σβήσω τη μία, και τώρα έφυγαν και οι δύο. Το κοπιάρω από κάτω και απολογούμαι.

Φίλε Αντώνη,


Με copy-paste από εσένα ("Είναι απαραίτητο να κάνουμε κι εμείς τους παιδαγωγούς των αυτόκλητων παιδαγωγών κάποιες φορές. Ρωτάμε λοιπόν:"), ρωτάμε κι εμείς λοιπόν:

Σε τι ακριβώς εξελίχθηκαν, όταν εξαφανίστηκε από την πολιτική εξίσωση η διαφορά ανάμεσα στην απαίτηση και την ανάγκη, οι κατακτήσεις της ένδοξης γενιάς του Παρισινού Μάη '68 (ή του Αθηναϊκού Δεκέμβρη '08); Τι απέφεραν όλες αυτές οι "άμυαλες", "παράλογες", αλλά δίκαιες -ως έκφραση "καθαρής επιθυμίας"- εφορμήσεις;


Τα λέμε.

LeftG700 είπε...

Φίλε Αντώνη,


Η απάντησή σου ξεκαθαρίζει κάποια πράγματα που στο ποστ έμεναν ανετάριστα. Ίσως το ποστ δεν ήταν όσο σαφές έπρεπε ή η δική μας διαύγεια σε καλή κατάσταση. Υποθέτουμε η κάθε πλευρά πρέπει να τσεκάρει την περιοχή ευθύνης της.

Κατά τα άλλα, αν το "κάτι" είναι το κάρβουνο που κινεί το τρένο της Ιστορίας, αυτό δεν σημαίνει ότι οι γραμμές στις οποίες θα κινηθεί καθίστανται περιττές. Και δεν γίνεται να χαραχθούν γραμμές, χωρίς να λασπωθεί αυτός που το κάνει.

Δεν νομίζουμε ότι υπάρχει εναλλακτική λύση σ' αυτό το πρόβλημα. Ενασχόληση ναι. Λύση όχι.


Τα λέμε.


ΥΓ Όχι δεν έχουμε παρακολουθήσει το μπλογκ σου. Βρεθήκαμε από σπόντα και διαβάσαμε μόνο τη συγκεκριμένη ανάρτηση.

Ανώνυμος είπε...

Καλησπέρα,
χτες σας έγραψα ένα ιδιαίτερα εκτενές σχόλιο. Αλήθεια, γιατί δεν έχει αναρτηθεί; Φταίει το γεγονός ότι δεν έχω Λογαριασμό Google ή κάποιο προσωπικό URL; Ούτως ή άλλως δεν είχα γράψει οτιδήποτε υβριστικό ή κάτι τέτοιο! Ίσα-ίσα αφιέρωσα 20 λεπτά από τον χρόνο μου για να γράψω ένα εκτενέστατο σχόλιο με αφορμή τις πολύ ενδιαφέρουσες σκέψεις σου! Ελπίζω να ήταν τεχνικό το πρόβλημα και να μην ήταν εσκεμμένη η απόρριψη του σχολίου μου.

Γιώργος.

Αντώνης είπε...

Λυπάμαι πολύ, αλλά δεν είδα πουθενά το σχόλιό σου. Δεν έχω ως τώρα απορρίψει κανένα σχόλιο στο blog. Αν είναι εφικτό να το ξανα-ανεβάσεις θα χαιρόμουν ιδιαίτερα.

Αντώνης είπε...

Έλεγξα και στο ίδιο το blog κάνοντας log out και log in. Ούτε εκεί υπήρχε κάποιο σχόλιο αποθηκευμένο. Κρίμα :-(

Αντώνης είπε...

@Left G700. Πολύ πιθανόν να έφταιγε το κείμενο. Γράφω υπό πίεση χρόνου και συχνά και εγώ κουρασμένος.

Δεν διαφωνώ καθόλου με όσα λέτε. Ίσα-ίσα, εκφράζουν τις γενικότερες γραμμές και της δικής μου σκέψης.

Αν ξαναεπισκεφτείτε το blog, προτείνω να ρίξετε μια ματιά στο κείμενο του Badiou "Η φιγούρα του στρατιώτη". Είναι ιδιαίτερα συναφές με το θέμα που θέτετε μέσα από την εικόνα κάρβουνου, τραίνου, και γραμμών.

LeftG700 είπε...

Φίλε Αντώνη,


Το μπλογκ ήδη το μελετάμε. Μέχρι τώρα όμως δεν έχουμε πέσει στο κείμενο που μας συνιστάς να διαβάσουμε. Θα μας διευκόλυνες αν μας πλοηγούσες λίγο...

Μία απορία -που την έκανε πιο έντονη και το ατύχημα με το σχόλιο του ανώνυμου, μετά και το αντίστοιχο (αλλά ελαφρύτερο) σε δικό μας σχόλιο- αν επιτρέπεις:

Ο χαρακτήρας του μπλογκ αντιφάσκει με τη λειτουργία του moderation. Φυσικά, οι αντιφάσεις έχουν και τις εξηγήσεις τους. Με την προϋπόθεση ότι δεν γινόμαστε αδιάκριτοι, ποιές είναι;


Τα λέμε.


ΥΓ Επίσης, οι ώρες δημοσίευσης των σχολίων είναι λάθος. Υποκρύπτεται κάποιος συμβολισμός ή απλώς έχει βάλει το χεράκι του ο δαίμων του e-τυπογραφείου;

Ανώνυμος είπε...

Για καλή μου τύχη είχα κρατήσει το σχόλια σε notepad. Ιδού λοιπόν. Δεν πείραξα το "βιαστικό" του γραψίματος για ευνόητους λόγους. Εν αναμονή λοιπόν της απάντησής σου τώρα...

Συγχαρητήρια για την εξαιρετικά ενδιαφέρουσα ανάρτηση. Είτε συμφωνεί κάποιος είτε διαφωνεί, νομίζω ότι δίνει τροφή για (γόνιμο ελπίζω) διάλογο. Θέλω κι εγώ λοιπόν με τη σειρά μου να καταθέσω ορισμένες σκόρπιες σκέψεις σχετικά με το "κάτι" του Δεκέμβρη, αλλά και με το παράδοξο εξεγειρόμενο (μη-)υποκείμενο.

Ορισμένοι σχολιαστές (π.χ. ο Άκης Γαβριηλίδης) έσπευσαν να αναγνωρίσουν στο (μη-)πρόσωπο του Δεκέμβρη το πολυθρύλητο "πλήθος" [multitude] των Νέγκρι και Χαρτ. Αυτό το νέο οικουμενικό νομαδικό συλλογικό υποκείμενο που απλώνει (;) τα πλοκάμια του μέσω μιας χαοτικής δαιδαλώδους οριζόντιας - χαλαρής - δικτύωσης και "πολεμά την Αυτοκρατορία" όπου την βρει - στην καρδιά της (γίνομαι απλουστευτικός εν γνώσει μου, αλλά τι να κάνουμε τώρα). Αν και διαφωνώ με τη λογική του "πλήθους" των Νέγκρι και Χαρτ (μιας και προσιδιάζει σε μιαν ιδιότυπη εγκατάλειψη του πολιτκού - βλ. την κριτική του Ερνέστο Λακλάου και του Ζακ Ρανσιέρ σε αυτό το σημείο), πολύ φοβάμαι ότι όσοι έσπευσαν να ερμηνεύσουν τον Δεκέμβρη με τέτοιους όρους (ακόμα μία τέτοια ερμηνεία ανήκει στον Κιουπκιολή), είχαν σε ορισμένο βαθμό δίκιο. Το υποκείμενο του Δεκέμβρη έμοιαζε όντως με ένα "μη-υποκείμενο", το ίδιο του το όνομα είναι (όπως κι εσύ, αν κατάλαβα υπαινίσσεσαι) ένα "μη-όνομα" ("ουδέτερο νοήματος", χωρίς κάποια ιδιαίτερη φόρτιση-συμπύκνωση), το πρόσωπό του είναι μια θολή και ακαθόριστη εικόνα, η κουκούλα (ένα κρυμμένο πρόσωπο, το οποίο κρύβεται ακριβώς για να το δούμε καλύτερα όπως θα έλεγε και ο κομαντάντε Μάρκος;), το κεντρικό του αίτημα είναι ένα άγνωστο "κάτι", το οποίο ενδέχεται να είναι κενό περιεχομένου, αφού, όπως πολύ σωστά σημειώνει ο μαθητής στην συνέντευξη που αναφέρεις στην Αυγή, "Δεν νομίζω ότι υπήρχε [κάποιο αίτημα, που αν ικανοποιούνταν θα είχε κάποιο αντίκτυπο στη συνέχεια των μαθητικών κινητοποιήσεων]".

(συνεχίζεται...)

Ανώνυμος είπε...

(...συνέχεια)

Το μόνο σίγουρο είναι ότι έχουμε να κάνουμε με τη βίαιη εξωτερίκευση μιας οργής, μιας δυσφορίας που χρόνια τώρα απωθούνταν με διαφόρους τρόπους, αφού δεν υπάρχουν πλέον πολιτικοί τρόποι διαμεσολάβησης των συλλογικών συναισθημάτων (για να αναφέρω ένα ακόμα κλισέ στην σύγχρονη μετα-δομιστική/μετα-μαρξιστική πολιτική θεωρία, η "απώθηση των συλλογικών παθών" - των παθών που παίζουν σημαντικό ρόλο στη διαδικασία δημιουργίας συλλογικών ταυτίσεων, τελικά στην ίδια τη λειτουργία της δημοκρατίας - βλ. το πρόσφατο έργο της Σαντάλ Μουφ). Όλα πλέον είναι διαχείριση-διοίκηση!

Τα κοινωνικά αιτήματα απομονώνονται στη μερικότητά τους και απορροφούνται διαφορικά από το "σύστημα" της κανονικότητας - ιδιαίτερα και ειδικά - δεν συναρθρώνονται, δεν δημιουργούν "λαό". Και αν η εξέγερση του Δεκέμβρη σήμανε αδιαμφισβήτητα ένα σημείο ρήξης (οντολογική αναγκαία προϋπόθεση του πολιτικού), ωστόσο δεν έφτιαξε "λαό", δεν έφτιαξε "ηγεμονικά" σημαίνοντα-αιτήματα, τα οποία θα μπορούσαν να οδηγήσουν στην συνάρθωση ενός νέου συλλογικού διακριτού υποκειμένου (δεν πέρασε στο οντικό, για να θυμηθούμε, απλουστεύοντας και πάλι τα πράματα μιαν ορισμένη ανάγνωση του Χάιντεγκερ). Αντ' αυτού έφτιαξε "πλήθος". Και έτσι όπως μας έδειξε το πρόσωπό του το "πλήθος", με εκκωφαντικό θόρυβο και εκτυφλωτικά χρώματα, έτσι μας το έκρυψε - να δούμε αν και πως θα μας το ξαναδείξει μέσα στις επόμενες ημέρες.

Μήπως αυτό ήταν το πρόβλημα; Γιατί η "ρήξη", η σύγκρουση χρειάζεται - αυτό είναι το μόνο σίγουρο. Μήπως όμως χρειάζεται και αυτό που πριν πολλά χρόνια μας έλεγε ο Γκράμσι: Ηγεμονία;

Γιώργος

Ανώνυμος είπε...

Το πρόβλημα τελικά ήταν ότι το σχόλιό μου ήταν πολύ μεγάλο. Το έσπασα στα δύο και απ' ότι είδα το "δέχτηκε". Ελπίζω να μην σας κουράσω με το κατεβατό, αλλά να προκαλέσω ενδιαφέρουσες απαντήσεις...

Αντώνης είπε...

@LeftG700: Βλ. http://radicaldesire.blogspot.com/2009/04/badiou_7394.html

Στη δεύτερη παράγραφο δεν πολυκατάλαβα τι λέτε για να είμαι ειλικρινής. Για το moderation: το σχόλιο για τις ώρες δημοσίευσης που είναι λάθος και για τα ποστ μου είναι αποκαλυπτικό της ουσίας: ποτέ δεν ασχολήθηκα με το θέμα moderation, ούτε πείραξα κάτι από τα settings που βρήκα. Λάβετε υπόψη ότι για ένα περίπου χρόνο δεν είχε σχολιάσει σχεδόν ποτέ σχεδόν κανείς.

Δεν έθεσα λοιπόν το θέμα στον εαυτό μου επί της αρχής. Αλλά αφού το θέτετε εσείς: Εγώ είμαι αρκετά ΟΚ με το να υπάρχει moderation. Σκέφτομαι ότι μπορεί να υπάρξει περίπτωση που μπορεί να θελήσω να το χρησιμοποιήσω. Δεν έχω δα και ιδιαίτερη πείρα από πολλούς διαλόγους ως blog host.

Σας ενοχλεί αυτό;Αν ναι, μπορείτε να εξηγήσετε γιατί;

Αντώνης είπε...

Όντως εξαιρετικά ενδιαφέρουσα τοποθέτηση ανώνυμε, χαίρομαι που διασώθηκε. Να αρχίσουμε από το τέλος. Αναπαράγω σχόλιό μου σε άλλη συζήτηση που έγινε στην ανάρτησή μου "Ενάντια στην αντιπολιτική":

"Θα διαφωνήσω όμως κάθετα στο ότι αυτό που αναζητείται, τουλάχιστον εδώ, είναι ένας "αισθητικά αποδεκτός ριζοσπαστισμός." Αυτό που επιζητώ εγώ είναι η διαμόρφωση μιας νέας ηθικο-πολιτικής ηγεμονίας, ανάλογης με αυτή που κατέκτησε η ελληνική αριστερά στη δεκαετία του 60.

Όπως θα γνωρίζετε, ο Γκράμσι όρισε την ηγεμονία ως κάτι τελείως διαφορετικό από τον απλό καταναγκασμό, δηλώνοντας ότι προαπαιτεί την σύγκλιση σε ένα "μπλοκ ισχύος" διαφορετικών κοινωνικών ομάδων κάτω από την αιγίδα ενός ιδεολογικού πυρήνα που εκφράζει μια πειστική για αυτές τις ομάδες οικουμενικότητα.

Επειδή οι υπάρχουσες κοινωνικές ομάδες είναι ήδη μοιρασμένες στο πολιτικό φάσμα με συγκεκριμένους κατεστημένους τρόπους, κάθε ηθικοπολιτικό εγχείρημα ηγεμονίας πρέπει να λειτουργήσει αμφισβητώντας την υπάρχουσα κατάτμηση του πεδίου και αναδιατάσσοντάς το (εδώ αντλώ από τον Ranciere). Πρακτικά, αυτό σημαίνει τόσο πολυμέτωπη πολεμική όσο και πολυεπίπεδη διαμόρφωση αλληλεγγύης και ενωτικών δεσμών, ούτως ώστε κοινωνικά μορφώματα τα οποία ήταν ως τώρα χωρισμένα να συγκολληθούν με νέους δεσμούς, ενώ ταυτόχρονα, συσχετισμοί που ήταν ως τώρα παγιωμένοι αμφισβητούνται και χαλαρώνουν.

Αυτή είναι η διαδικασία που ενδιαφέρει το blog και όχι αυτή της εύρεσης ενός αισθητικά αποδεκτού ριζοσπαστισμού. Για να θυμηθούμε τον Benjamin άλλωστε, η αισθητικοποίηση του πολιτικού είναι ένα άλλο όνομα για τον φασισμό."

Αντώνης είπε...

Εκτός παραθέματος τώρα. Συμφωνώ με όλες τις διαπιστώσεις περί του τι απουσίαζε από τον Δεκέμβρη, αλλά διατηρώ εντονότατες επιφυλάξεις για το ότι αυτό δικαιώνει τους Hardt-Negri (κάτι για το οποίο από ό,τι καταλαβαίνω έχεις και εσύ αντίστοιχες επιφυλάξεις). Για μένα η ανάλυση των δύο είναι ως επί το πλείστον μεταφορικο-ποιητική παρά πολιτικά και ιστορικά αξιόπιστη, θυμίζοντάς μου ως προς αυτό την κάποτε ενθουσιωδώς υποδεχθείσα μανία Deleuze-Guattari με τα schizo-flows, τα desiring machines και ανάλογες ποιητικές μυθοπλασίες. Για μένα, συν τοις άλλοις, ο δρόμος του multitudo είναι επικαθορισμένος από μια πολύ συγκεκριμένη διάδραση μεταμαρξισμού και αναρχισμού στην Ιταλία και δεν έχει αποδώσει παρά ελάχιστα στο πεδίο της πρακτικής πολιτικής. Η κριτική του Brennan στο "Empire's New Clothes" είναι σκληρή μεν αλλά ιδιαίτερα χρήσιμη σε ό,τι αφορά αυτή τη γενεαλογία.

LEFT LIBERAL SYNTHESIS είπε...

@Γιώργο
@RD
Αν μου επιτρέπεται η παρέμβαση ως συνακροατή της συζήτησης,θα ήθελα να σημειώσω για την έννοια του πλήθους και την χρησιμότητα της ως εργαλείο ανάλυσης των «Δεκεμβριανών» τα εξής.
Αν υπάρχει μια συνεκτική θεωρεία που θα μπορούσε να αναλύσει σφαιρικά αυτή την κατάσταση είναι ΚΥΡΙΩΣ αυτή των ΗΝ.Η έννοια του πλήθους προκύπτει από την ανάλυση τόσο για την φύση της εργασίας σήμερα όσο και για την σημερινή βιοπολιτική.Είναι περιοριστική η ανάγνωση των ΗΝ μόνο σχετικά με την εξωτερική μορφή του «πλήθους».Η αξία της ανάλυσης τους έγκειται στο προσπαθεί (αυτό αξιολογείται) να δει ολόκληρη μια κοινωνική συνθήκη,επινοόντας και διαστείλοντας μια σειρά από έννοιες.
Με μια έννοια ,ΜΟΝΟ στο πλαισιο των Hardt Negri ,κάποιος θα μπορούσε να δει τα Δεκεμβριανά πριν από την έκρηξη τους,ως μορφή και ως περιεχόμενο.
Η αμηχανία της έννοιας του πλήθους προέρχεται ισως από την διαστολή προς την έννοια της τάξης,για την οποία έχουμε (στερεοτυπικά ισως) μια αίσθηση διαδρομής,σταδίων,κλπ.
Είναι αξιοσημείωτη η θεωρητική δυστοκία που εμφανίζεται όταν τα ίδια γεγονότα,αναλύονται πχ στο θεωρητικό σχήμα του Badiou (Συμβάν) ,και οδήγησαν μερίδες της αριστεράς,σε μιά φοβερή πολιτική περιπλοκή.Η «μεγαλειώδης» θεωρεία του Συμβάντος ,(λόγω μιας περίεργης σαγήνης που ασκεί ο Badiou στην εγχωρια Αριστερά) έσπρωξε σε μια υπερνοηματοδότηση των γεγονότων.
ρ

LeftG700 είπε...

Φίλε Αντώνη,


Κατ' αρχήν, ευχαριστούμε για την πληροφορία που ζητήσαμε.

Αυτό που εννοούσαμε είναι ότι, σε ένα μπλογκ που φιλοσοφεί ριζοσπαστικά και με "ανοιχτές τις πόρτες και τα παράθυρα", εκείνο το "όλα τα σχόλια πρέπει να εγκριθούν από το συγγραφέα του ιστολογίου" "κλωτσάει" λίγο, τουλάχιστον σε μας.

Για να μην παρεξηγηθούμε, το σχόλιό μας δεν εκφράζει καμία ενόχληση, αυτό έλειπε! Δικαιούσαι να χειρίζεσαι κατά το δοκούν το βήμα από το οποίο μιλάς. Απλώς καθαρή απορία (χωρίς αστερίσκους και υποσημειώσεις).

Πληροφοριακά πάντως -κι αν το ξέρεις ήδη, πέτα το- το moderation συνηθίζεται κυρίως από επώνυμους δημοσιογράφους καθώς και επαγγελματίες πολιτικούς με τους οποίους, αν έχουμε καταλάβει καλά, δεν θα ήθελες να πιείς ούτε καφέ!

Φυσικά, το δηλώνουμε ρητά αυτό, καλώς δεν θα ήθελες να πιείς ούτε καφέ, μια και δεν έχεις τίποτα το κοινό -εκτός από το moderation- με δαύτους.


Τα λέμε.

Αντώνης είπε...

@LeftG700: Δεν είχα ιδέα. Εφόσον δεν έχει χρειαστεί να το χρησιμοποιήσω ποτέ, το έβγαλα. Α, και έφτιαξα και την ώρα (νομίζω).

@LLS: Καλή η παρατήρηση για Badiou. Έχουν γίνει κάποιες ενδιαφέρουσες κριτικές στον Badiou από αυτή τη σκοπιά. Για H-N, η θέση μου είναι αρκετά κριτική εδώ και πολλά χρόνια, αρχής γινομένης από βασικές διαφωνίες στο "διαγνωστικό" σκέλος περί φύσης της συγκυρίας και εκτεινόμενη σε πολλά προβλήματα που έχω τόσο με την αντήληψή τους περί "άυλης εργασίας" όσο και με την συμβατότητά της με την Grundrisse. Χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν βρίσκω χρήσιμα στοιχεία στην έννοια του πλήθους (η ανάλυση των επαναστάσεων του 18ου αιώνα στο The Many Headed Hydra των Linebaugh-Rediker είναι από τα αγαπημένα μου και είναι H-N χωρίς H-N) και χωρίς να λέω ότι δεν έχουν συνάφεια ως αναλαυτικά εργαλεία με τον Δεκέμβρη. Το θέμα συμβάν vs πλήθος πάντως θα άξιζε μια σαφώς εκτενέστερη τοποθέτηση. Ίσως να τα καταφέρω κάποια στιγμή στο μέλλον (ή να το κάνει κάποιος άλλος).
Χαιρετώ.

thas είπε...

Μια και είναι πρώτη φορά που αφήνω σχόλιο εδώ, να σε συγχαρώ για το σύνολο των καταχωρίσεων, για όλη αυτή τη συστηματική δουλειά που κάνεις στην προσέγγιση των ζητημάτων και η οποία είναι πάντα εξαιρετικά ενδιαφέρουσα. Ακόμα και το να διαφωνεί κανείς σε επιμέρους ζητήματα, εντός του κάδρου σου, αποτελεί από μόνη της δημιουργική διαδικασία. Το δε πλαισίωμα με μουσικές αναφορές από τους Savage Republic ως τον σημερινό σου Ντύλαν είναι τουλάχιστον συγκινητικό. Μπράβο σου και χίλια μπράβο.

Caustic είπε...
Αυτό το σχόλιο αφαιρέθηκε από τον συντάκτη.
Αντώνης είπε...

Να είσαι καλά φίλε thas. Έχοντας διαβάσει τα εξαιρετικά κείμενά σου στο vita moderna νιώθω ιδιαίτερα κολακευμένος από τα καλά λόγια. :-)

Beatles είχαμε σήμερα, όχι Dylan :-D

thas είπε...

Αναφερόμουν στο something is happening here, but you don't know what it is. (Do you, Mister Jones?) του κειμένου σου. Το οποίο κείμενο διάβαζα σαν σημερινό, ο επιπόλαιος! Οπότε, είμαστε 1-1 στις περεξηγήσεις. :-)

Ανώνυμος είπε...

Πριν λίγο γύρισα από την ιδιότυπη επετειακή πορεία για τον Δεκέμβρη.

Η σημερινή εικόνα της πορεία μου θύμισε σε ορισμένη σημεία την περσινή. Και με έβαλε στη διαδικασία να σκεφτώ και πάλι αυτό το "τι θέλει ο Δεκέμβρης". Ποιο είναι το "κάτι" του Δεκέμβρη; Πρώτο χαρακτηριστικό στοιχείο (πέρσι και φέτος) το "αντι-κατασταλτικό". Σε κανένα, μα κανένα, σύνθημα δεν ανέβαινε περισσότερο η ένταση στις φωνές των διαδηλωτών απ' ότι στα συνθήματα που είχαν να κάνουν με την εναντίωση στους "μπάτσους" και γενικότερα τις δυνάμεις καταστολής.

Η μη καταστολή όμως δε θυμίζει ιδιαίτερα αίτημα κοινωνικού κινήματος (με την αυστηρή έννοια). Θα μπορούσε κάποιος εξαιρετικά απλοϊκά να προβάλει το εξής ερώτημα: "δηλαδή αν σταματήσουν οι ΜΑΤατζίδες να κοπανάνε και να συλλαμβάνουν στις πορείες λύθηκε κάτι το ιδιαίτερο και σημαντικό; το βασικό πρόβλημά μας είναι η καταστολή;". Αλήθεια που είναι η η "ρήξη" με την νεοφιλελεύθερη καπιταλιστική κανονικότητα που έσπευσαν διάφοροι αριστεροί ριζοσπάστες διανοούμενοι και σχολιαστές να ανιχνεύσουν (συμπεριλαμβανομένου του Άκη Γαβριηλίδη που ανέφερα και παραπάνω); Αυτό το νεοεμφανιζόμενο "πλήθος" που πολεμά τις δυνάμεις του "κατεστημένου"/Αυτοκρατορίας φαίνεται να εξαντλεί την ενέργειά του σε μια κραυγή αντι-καταστολής! Αφού συνθήματα με αντι-καπιταλιστικό περιεχόμενο ή έστω αντι-ρατσιστικά ή/και νεο-δικαιωματικά, φαίνονταν (και πέρσι και φέτος) ξεψυχισμένα μπροστά στο εκκωφαντικό "μπάτσοι-γουρούνια-δολοφόνοι".

(συνεχίζεται...)

Ανώνυμος είπε...

(...συνέχεια)

Τι σημαίνει όμως αυτό πολιτικά; Ότι ο Δεκέμβρης δεν είχε ούτε και έχει ακόμα τίποτα άλλο να ζητήσει; Μήπως ότι μέσα στην ξεχειλίζουσα οργή του απέναντι σε ένα συνολικά αποτελματωμένο σύστημα στρέφεται πρώτα στο κομμάτι του "συστήματος" που βρίσκει μπροστά του; Ότι η ριζική "ρήξη" που απαιτεί δε μπορεί να συμπυκνωθεί σε ένα-δύο μόνο συνθήματα, δε μπορεί να αρθρωθεί εύκολα, οπότε καταφεύγει στην κραυγή απέναντι στον "μπάτσο", αναδεικνύοντας αυτή την "κραυγή" στο κενό σημαίνον που μπορεί να περιέχει (με λανθάνοντα μάλλον τρόπο) το αίτημα για ριζική ανατροπή (ή και για επανάσταση);

Προφανώς και δεν έχω την απάντηση σε αυτά τα ερωτήματα - ίσως να έχω μία αυστηρά προσωπική εκτίμηση, που δε θα ήθελα να μοιραστώ ακόμα - ωστόσο η απάντησή τους, ή έστω το αποτόλμημα μιας απάντησης, θα έπρεπε νομίζω να ταλαιπωρήσει τα κεφάλια μας για πολύ καιρό ακόμα...

Γιώργος

Αντώνης είπε...

@ανώνυμος: Προβληματίζομαι εξίσου για τον σχεδόν αποκλειστικό εσταισμό στην αστυνομική βία και την κρατική καταστολή, που αφήνει εντελώς εκτός κριτικής τα κυρίως μη κατασταλτικά μέσα άσκησης εξουσίας. Παρ' όλη την αφερεγγυότητά του γενικότερα, ο Μίκης Θεοδωράκης χτύπησε νεύρο όταν παρατήρησε την εξουθενωτική εμμονή με τους "μπάτσους." Και να σκεφτεί κανείς ότι διαβάζαμε Φουκώ περί σύγχρονης φύσης της εξουσίας πριν από 20 χρόνια.

Για το "κάτι": πάνω από όλα για μένα είναι αλλεργία με όσα ακόμα και οι ίδιοι οι εξεγειρόμενοι μπορεί να υιοθέτησαν σε ένα βαθμό: νεοφιλελευθερισμός, καταναλωτισμός, το κονσένσους της αστικής κοινωνίας της μορφής δουλειά-κατανάλωση-"διακέδαση"-δουλειά, η έκθλιψη των πολιτικών οραμάτων, η κατάπτωση της πολιτικότητας στα τηλεοπτικά παράθυρα, η αίσθηση ότι είμαστε εγκατελειμμένοι από την σημαίνουσα ιστορία, η ανάγκη για νόημα στην συλλογική ύπαρξη.

Μπορεί και να κάνω λάθος βέβαια.

Ανώνυμος είπε...

Φίλε Αντώνη κρατάω το τελευταίο που σημειώνεις "ανάγκη για νόημα στην συλλογική ύπαρξη". Τα τελευταία χρόνια το έχω ακούσει αρκετές φορές αυτό και με προβληματίζει ιδιαίτερα. Τα διάφορα "βραχυκυκλώματα" της άλλοτε εύρυθμης (;) κοινωνίας μας ερμηνεύονται ως συμπτώματα της κένωσης της συλλογικής ζωής από νόημα-νοήματα. Δε θα συμφωνήσω, ούτε θα διαφωνήσω. Έχω όμως ερωτησήματα: μήπως κάτι τέτοιο είναι πολύ "εύκολο" για να τη γλιτώσουμε μόνο με αυτό; Στο κάτω-κάτω που πήγε αυτό το "νόημα" που άλλοτε κινούσε προς μια κατεύθυνση τη συλλογική ύπαρξη; Μήπως απλώς έχει αλλάξει και ακριβώς επειδή βρισκόμαστε στην καρδιά αυτής της αλλαγής - του ρήγματος - δεν έχουμε τη δυνατότητα να το συνειδητοποιήσουμε ακόμα;

Αυτά και την καλημέρα μου...

Γιώργος.

LeftG700 είπε...

Φίλε Αντώνη,


Διαβάσαμε με πολύ ενδιαφέρον το κείμενο του Μπαντιού. Δεν έχουμε αξιωθεί μέχρι τώρα να διαβάσουμε κανένα βιβλίο του, αλλά "ξεκοκαλίζουμε" ό,τι δικό του βρούμε σε εφημερίδες, κλπ. Τον θεωρούμε σημαντικό, αλλά προσπαθούμε να μην προσβληθούμε από ..."Μπαντιουίτιδα". (Η Αριστερά, όπως ξέρεις, είναι ιδιαίτερα ευάλωτη σε τέτοιου τύπου ιούς...).

Λοιπόν -και σε σύνδεση με τον παραλληλισμό μας περί κάρβουνου, γραμμών, κλπ:

Αισθανθήκαμε να επιβεβαιώνεται η σκέψη μας. Και ο Μπαντιού στην ουσία δεν κάνει τίποτ' άλλο απ' το να ενασχολείται με το πρόβλημα. Αλλά το πρόβλημα παραμένει:

Ακόμα και η δημιουργικότερη αφαίρεση (ή η πιό αφαιρετική, αν θέλεις) πρέπει να ορισθεί. Πρέπει να υπάρξει ως κάτι θετικό. Και για να ορισθεί και να υπάρξει ως κάτι θετικό, πρέπει κάποιοι, να έχουν την εξουσία να το ορίσουν. Ακόμα κι αν αυτό που θα ορίσεις είναι ο θάνατος της εξουσίας ("για να μη γίνεις σαν τους εχθρούς σου"), πρέπει να το ορίσεις με κ ά τ ι.

Δεν σου αρέσουν οι γραμμές; Ωραία. Βάλε το μηδέν (με τη θετική έννοια του μηδενισμού).

Αυτό το 0 είναι από μόνο του εξουσία.

Η εναλλακτική λύση είναι το

Ακριβώς. Αυτό που κατάλαβες: Το κενό. Το μη υπάρχον!

Φίλε Αντώνη, δεν υπάρχει τρόπος να μην κολυμπήσει κανείς κ α ι στα σκατά. Εκτός αν αποφασίσει να μην ξαναπάει ποτέ του στην τουαλέτα και να πεθάνει! Και τότε θα μπορούν να γράψουν και στον δικό του τάφο "δεν ελπίζω τίποτα, δεν φοβάμαι τίποτα, είμαι ελεύθερος"...


Τα λέμε.

Αντώνης είπε...

Όχι, δεν υπάρχει, ούτε θέλησα ποτέ να υπονοήσω ότι υπάρχει. Για αυτό πρέπει κανείς να προστατεύει την πολιτική από την πλήρη απορρόφηση στην ηθική.
Αντιστρόφως, όμως, για αυτό είναι αναγκαίο να μην αποσπά εντελώς την πολιτική από την ηθική. Γιατί η πλήρως αυτονομοποιημένη πολιτική είναι εργαλειοποιημένη πολιτική.

Και ο Μπαντιού δεν απαντά. Θέτει το ερώτημα με όρους που για μένα είναι παραγωγικοί. Και αυτό προσπαθώ να κάνω και εγώ, σε ένα κείμενο όπως π.χ αυτό: http://radicaldesire.blogspot.com/2009/11/pascal.html

Χαιρετισμούς.

Ανώνυμος είπε...

Φίλε Αντώνη,
νομίζω πως σε απέσπασε ο LeftG700 με το ενδιαφέρον σχόλιο και σου ξέφυγε το δικό μου ακριβώς πιο πάνω! Προφανώς δεν γράφω για να σε ψέξω για την μη-απάντηση, αφού ούτως ή άλλως δεν είμαι σίγουρος αν υπάρχουν επαρκείς απαντήσεις ακόμα στα ερωτήματα που θέτω. Ωστόσο θα με ενδιέφερε πολύ η άποψή σου.

Γεια χαρά,
Γιώργος.

Αντώνης είπε...

Φίλε Γιώργο, δεν με απέσπασε ο LeftG700 αλλά οι δουλειές στο σπίτι, και διάφορα ατακτοποίητα της ημέρας :-) Επίσης, δεν ήθελα να απαντήσω στο μήνυμά πριν σκεφτώ λίγο περισσότερο για τα ερωτήματά σου.

Τα οποία θα πάρω ένα-ένα:

1. "μήπως κάτι τέτοιο είναι πολύ "εύκολο" για να τη γλιτώσουμε μόνο με αυτό; "

Δεν ξέρω με τι κριτήρια να το ανακηρύξω εύκολο ή δύσκολο. Ξέρω ότι ο καπιταλιστικός φιλελευθερισμός έχει αυστηρά όρια ως μεταφυσική. Εννοώ, πόσα ακόμα κινητά ή αυτοκίνητα να σου προσφέρει ως καταναλωτή; Κάτι άλλο δεν είχε ποτέ την δυνατότητα να προσφέρει στις ανθρώπινες κοινωνίες. Κάπως αλλιώς δεν έχει τη δυνατότητα να σε δει. Ας μην υποτιμάμε την οντολογική κρίση του καπιταλισμού χωρίς αντίπαλο δέος· δεν υπάρουν μόνο οικονομικές διαστάσεις στην κρίση του παρόντος.

2. "Στο κάτω-κάτω που πήγε αυτό το "νόημα" που άλλοτε κινούσε προς μια κατεύθυνση τη συλλογική ύπαρξη;"

Προφανώς δεν υπάρχει τράπεζα συσσώρευσης της συλλογικής νοηματοδότησης παρελθοντικών περιόδων. Το συμβάν της χειραφέτησης ή αναπυροδοτείται διαρκώς ως ζωντανό εγχείρημα ή μουσειοποιείται και άρα απονεκρώνεται.


3. "Μήπως απλώς έχει αλλάξει και ακριβώς επειδή βρισκόμαστε στην καρδιά αυτής της αλλαγής - του ρήγματος - δεν έχουμε τη δυνατότητα να το συνειδητοποιήσουμε ακόμα;"

Δεν έχουμε τη γλώσσα να μιλήσουμε ακόμα για το παρόν. Για αυτό το motto του blog είναι "be the dark speech of silence laboring." Για αυτό και δεν αισθάνομαι καθόλου άσχημα να δίνω την εικόνα μιας σκέψης που μάχεται όχι απλά κόντρα σε "αντιπάλους", αλλά ενάντια στον εαυτό της, στις δικές της σιωπηρές προϋποθέσεις. Για αυτό άρχισα αυτό το blog. Ψάχνω να βρω μια γλώσσα για να μιλήσω, μαζί με άλλους, για το παρόν. Αλλά για να μιλήσουεμ για το παρόν, πρέπει να το αποσπάσουμε από ό,τι το καθιστά εκ των προτέρων ταυτόσημο με την μία ή την άλλη εμπειρική κατασκευή. Πρέπει να το ανοίξουμε στον διάλογο με το παρελθόν και να σκεφτούμε το είδος του μέλλοντος που παρουσιάζεται ως εφικτό (και δεν είναι καθόλου χαρούμενο και ξέγνοιαστο αυτό που βλέπω ως εφικτό μέλλον).

Το γιατί δεν έχουμε έτοιμη μια επαρκή γλώσσα για να μιλήσουμε για το παρόν και το τι σημαίνει αυτό, θα μου επιτρέψεις να προσπαθήσω να το διατυπώσω κάποια άλλη φορά, σε κάποια μελλοντική ανάρτηση.

Ανώνυμος είπε...

Αντώνη μετά από τον διάλογο των τελευταίων ημερών μου φαίνεται πως θα με αναγκάσεις να φτιάξω κι εγώ account ώστε να σχολιάζω "επωνύμως". Να 'σαι καλά και εδώ θα είμαστε να τα λέμε και να δοκιμάζουμε ο τους εαυτούς μας.

Αυτή η "γλώσσα που λείπει" είναι ακριβώς αυτό που με απασχολεί πολύ έντονα το τελευταίο διάστημα. Το μόνο κάπως αποθαρρυντικό, που θα έπρεπε να έχουμε υπόψη, είναι ότι αν επιστρέψουμε σε κείμενα του παρελθόντος διαφόρων διανοουμένων, ακαδημαϊκών και λοιπών στοχαστών, πολύ λίγοι (ή/και κανείς) είχαν τη γλώσσα, αλλά και τη συνείδηση της γλώσσας, για τον (ανα)στοχασμό της συγχρονίας. Όλοι σχεδόν φαίνεται πως είχαν την αίσθηση πως είναι μέρη μιας "μετάβασης" - όπως νομίζω έχουμε την αίσθηση όλοι μας σήμερα.

Φαίνεται πως κάθε φορά το παρόν πρέπει να γίνει παρελθόν για να βρούμε την κατάλληλη γλώσσα ώστε να μιλήσουμε γι αυτό. Και η προσπάθειά μας να μιλήσουμε για το επίμονο "τώρα" δεν πρόκειται να ικανοποιηθεί ποτέ, αφού όταν καταφέρουμε να αρθρώσουμε τις πέντε δέκα αράδες που τόσο πολύ προσπαθούσαμε να βρούμε, το "τώρα" θα έχει γίνει "κάποτε" ή "τότε"...

Αυτό προφανώς δε σημαίνει πως πρέπει να σταματήσουμε αυτή την προσπάθεια βεβαίως. Όχι πως γνωρίζω το "δέον γενέσθαι", αλλά να που δεν μπορούμε να κάνουμε κι αλλιώς!

Γιώργος.

Αντώνης είπε...

" Όχι πως γνωρίζω το "δέον γενέσθαι", αλλά να που δεν μπορούμε να κάνουμε κι αλλιώς!"

" It will be I? It will be the silence, where I am? I don't know, I'll never know: in the silence you don't know.

You must go on.

I can't go on.

I'll go on."

Samuel Beckett, Ο ακατανόμαστος.

exiledinberlin είπε...

Ο Λακάν στην ουσία συμπληρώνει τον Χέγκελ και τον Μαρξ, οι οποίοι είχανε μιλήσει για αποξένωση (Entfremdung). Η μη σύνδεση όμως αυτής της κατάστασης με την εργασία είναι που κάνει τη διαφορά στην περίπτωσή του. Συνεπώς, το ζήτημα έτσι όπως τίθεται γίνεται μεταφυσικό και όχι υλιστικό.

Συγγνώμη για την αργοπορημένη απάντηση, αλλά δεν είχα τον τελευταίο καιρό πρόσβαση σε υπολογιστή.

Αντώνης είπε...

Φίλε exiled, το σχόλιό σου εδώ το είδα καθυστερημένα και φοβάμαι ότι δεν μπορώ να ανακτήσω το στάδιο της συζήτησης στο οποίο απευθύνεται. Αν θέλεις και μπορείς (θυμάσαι, δηλαδή), μου το υποδεικνύεις.

A.Γ. είπε...

Πολύ ενδιαφέρον κείμενο.
Μία μεταφραστική παρατήρηση: η demande του Λακάν έχει αποδοθεί στα ελληνικά ως αίτημα και όχι ως "απαίτηση".

Αντωνης είπε...

Ευχαριστώ για το σχόλιο και την ορολογική παρατήρηση. Θα την λάβω υπόψη στο μέλλον.