Κυριακή, 22 Νοεμβρίου 2009

Ντοσιέ: Οι κόρες της Αντιγόνης: Ρόζα Λούξεμπουργκ (δεύτερο μέρος)




Ήταν ίσως εν μέρει το διαφορετικό τους κοινωνικό υπόβαθρο και εν μέρει οι φυσικές τους προδιαθέσεις που έθρεψαν τις αμοιβαία αταίριαστες ιδέες τους. Η επανάσταση του Jogiches ενάντια σε μια "αστική" ζωή--σπίτι, οικογένεια, υπάρχοντα--άρχισε όταν ήταν 15 χρονών περίπου. Γεννημένος σε γνωστή, πλούσια, εβραϊκή οικογένεια, αποκήρυξε το περιβάλλον του. Αντάλλαξε την οικογένειά του με μια οικογένεια εργατών, και το γυμνάσιο για δουλειά σε κλειδαράδικο. Ο τρόμος ως όπλο τον σαγήνευε, όπως και οι συνομωτικές επιχειρήσεις. Αντιπαθής για τους δεσποτικούς και επηρμένους τρόπους του, τύγχανε σεβασμού ως συνομώτης με μοναδικές ικανότητες. Μέχρι να γίνει είκοσι ετών, είχε φτάσει στην κορυφή του επαναστατικού κινήματος στην πατρίδα του, το Wilno.

Η Λούξεμπουργκ προερχόταν από οικογένεια με ταπεινότερα μέσα. Αν και δεν γνώρισε τη φτώχεια, είδε τον πατέρα της να αγωνίζεται για να τα βγάλει πέρα. Η παιδική της ηλικία επηρεάστηκε από μια κακή διάγνωση για την λεκάνη της, που της άφησε ένα άσχημο πρόβλημα στο περπάτημα. [...] Μορφώθηκε με οικονομικές θυσίες και, αν και είχε ήδη εμπλακεί βαθιά στο επαναστατικό κίνημα από την εφηβεία της, αποφοίτησε από το γυμνάσιο της Βαρσοβίας ως καλύτερη της χρονιάς της. Έμαθε νωρίς ότι αν και οι γνώσεις είναι απαραίτητες για να συνεχιστεί ο αγώνας, δεν μπορεί κάποιος να ζήσει χωρίς αγάπη, οικογένεια, και φίλους.

Τόσο η Λούξεμπουργκ όσο και ο Jogiches χρειάστηκε να διαφύγουν από την τσαρική αστυνομία για να αποφύγουν την φυλάκισή τους. Για τον Jogiches η εξορία ήταν το τέλος της δύναμής του· για την Λούξεμπουργκ, η αρχή.

Η εξορία σόκαρε τον Jogiches τόσο έντονα που δεν συνήλθε ποτέ εντελώς από την εμπειρία. Στο Wilno, η ζωή του βρισκόταν διαρκώς σε κίνδυνο, το οποίο τον διαχώριζε από την αστική τάξη που απεχθανόταν. Στην Ελβετία δεν υπήρχαν κίνδυνοι για να κάνουν τη ζωή του επαναστάτη να αξίζει τον κόπο. [...] Γρήγορα, βρέθηκε απομονωμένος. Τα παλιά του κατορθώματα τον είχαν πείσει ότι είχε ανώτερο νου, αλλά αποκομμένος από την πατρίδα του, τη δουλειά του, και από τη μητέρα που λάτρευε, "φυτοζωούσε", με τα λόγια της Λούξεμπουργκ, "σε διαρκή κατάσταση πικρίας." Ο φόβος της αποτυχίας τον άρπαξε και δεν τον ξανα-άφησε ποτέ.

Η Λούξεμπουργκ, αναγκασμένη να τα βγάλει πέρα σε ένα ξένο τόπο, δεν ένιωσε να απειλείται. Παρέμεινε δεμένη με την οικογένειά της και την πατρίδα της χωρίς το αίσθημα μόνιμης απώλειας που δεν εγκατέλειψε τον Jogiches. Οι διαφορετικές κουλτούρες--εβραϊκή, πολωνέζικη, γερμανική και ρώσικη--που απορρόφησε από τα παιδικά της χρόνια έκαναν την προσαρμογή ευκολότερη. [...] Γράφτηκε στο Πανεπιστήμιο της Ζυρίχης και παρακολούθησε τα μαθήματα όσο πιστά το είχε κάνει και στο γυμνάσιο· έθεσε προκλήσεις στους ελβετούς καθηγητές της με την ασυνήθιστη μαρξιστική της παιδεία, και τελείωσε τις σπουδές της με μια ιδιαίτερα διακεκριμένη διδακτορική διατριβή. O Jogiches όμως εγκατέλειψε το πανεπιστήμιο μετά από δέκα χρόνια χωρίς ποτέ να πάρει πτυχίο.

Γνωρίστηκαν στην Ζυρίχη όταν ο Jogiches ήταν εικοσιτριών και η Λούξεμπουργκ είκοσι χρονών. [...] Πριν περάσει καιρός είχαν καταφέρει την σχεδόν τέλεια συνεργασία, αυτή που γίνεται εφικτή όταν δύο ευφυίες γίνονται μία. Διανοητικά, ανέπνεαν στον ίδιο ρυθμό, με ένα είδος εγκεφαλικού συγχρονισμού. [...] Την βοήθησε να αντιμετωπίσει θεωρητικά προβλήματα στην οικονομία και την πολιτική, ήλεγχε την έρευνά της, πρότεινε θέματα [...] Αναπόφευκτα, η κοινή εργασία τους περιείχε εντάσεις. Ο Jogiches δεν μπόρεσε ποτέ να ξεχάσει ή να συγχωρέσει το γεγονός ότι ήταν χάρη στην Λούξεμπουργκ που ενχωματώθηκε στο πολωνικό κίνημα. Και περισσότερο σημαντικό ήταν το γεγονός ότι η πολιτική του ύπαρξη επί σειρά ετών περιορίστηκε στο να παρέχει στην Λούξεμπουργκ ιδέες για το γράψιμό της. "Παρά την ευφυία του και την αντιληπτικότητά του, ο Leo έβρισκε το γράψιμο απλά αδύνατο", είπε αργότερα. "Και μόνο η προοπτική του να βάλει τις ιδέες του στο χαρτί του δημιουργεί παράλυση." Στην πραγματικότητα, ήταν η προοπτική της μόνιμης φυλάκισης στον γραπτό λόγο που τον παρέλυε. Δημοσιοποιημένα, τα λόγια του μπορούσαν να γυρίσουν εναντίον του και να αποδείξουν στον κόσμο τις ατέλειές του. Λειτουργούσε στο παρασκήνιο, αποφεύγοντας το φως της ημέρας, αποφεύγοντας τους άλλους. Δεν είχε την ανάγκη αυτών που ήθελε να σώσει. Η μοναδική του ενασχόληση ήταν η σύλληψη της κομματικής στρατηγικής που αναμενόταν από την Λούξεμπουργκ να βάλει σε πράξη.




2 σχόλια:

καλωδιο είπε...

Καλημέρα Αντώνη και ευχαριστώ για την επίσκεψη.
Βέβαια η ώρα που ανεβάζεις αναρτήσεις μου λέει πως θα σου χρειάζεται η καλησπέρα μου όταν θα το διαβάζεις.
Εξαιρετικά ενδιαφέρουσες όλες οι τελευταίες σου (όπως πάντα να το ξαναπώ) αλλά άφησε λίγο χρόνο ανάμεσά τους. Δεν σε προλαβαίνουμε μερικές φορές. Κυριολεκτώ!

ΥΓ χαίρομαι που εκτός από την εκτίμησή μας στο ποιοτικό ποδόσφαιρο του γάβρου, συναντιόμαστε και με τους Little Fingers. (Για τους Clash το θεωρούσα δεδομένο)

Αντώνης είπε...

Έχεις δίκαιο φίλε καλώδιο. Προσπάθησα να ανεβάσω μαζεμένο υλικό γιατί σε λίγο ίσως να μην μπορώ καθόλου λόγω άλλων υποχρεώσεων.

Σε αντι-ευχαριστώ για το ενδιαφέρον. Και χαίρομαι που έχουμε τόσο κοινά γούστα.