Σάββατο, 14 Νοεμβρίου 2009

Ντοσιέ: Αριστεροδεξιά: Δώδεκα προκαταρκτικές θέσεις για τον αριστερό συντηρητισμό στην Ελλάδα





Όλες υπό συζήτηση, διαμόρφωση, και επαναδιαπραγμάτευση. Αλλά κάπου πρέπει να γίνει η αρχή.


1. Ο αριστερός συντηρητισμός δεν αποτελεί το μοναχικό μονοπάτι αντισυμβατικών και “χαρισματικών” διανοουμένων αν και ως τέτοιος παρουσιάζεται συχνά. Αποτελεί συστημική έκφραση κοινωνικών και ιδεολογικών αντιφάσεων και, συνάμα, απόπειρα επίλυσής τους δια της οδού της "υπερβατολογικής" (δηλαδή, συμβολικής και μόνο) άρσης τους.
2. Ο αριστερός συντηρητισμός δεν αποτελεί σκάνδαλο που θα πάψει να υφίσταται όταν καταγγελθεί και στιγματιστεί. Αποτελεί κοινωνικό και ιδεολογικό μόρφωμα με ρίζες και προϊστορία που μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο με τον συνδυασμό της συστημικής κατανόησής του και της συστηματικής αντιπαράταξης στις άδηλές του ιδεολογικές προϋποθέσεις.
3. Ο αριστερός συντηρητισμός έχει το πλεονέκτημα να ανταποκρίνεται στις δομικές συνθήκες μιας κοινωνίας οικονομικά και διανοητικά παρασιτικής, προσανατολισμένης στην διαφύλαξη προνομίων και όχι στην παραγωγική επανάσταση.
4. Ο αριστερός συντηρητισμός είναι προϊόν μετατοπίσεων που γίνονται εφικτές λόγω της μη συστηματικής, εννοιολογικά απειθάρχητης και αντιθεωρητικής φύσης του λαϊκισμού. Ο λαϊκισμός είναι το φύσει ρευστό και ασταθές στοιχείο το οποίο διασπά τα στεγανά αριστεράς και δεξιάς. Συχνά, αυτή η διάσπαση των στεγανών εμφανίζεται ιδεολογικά ως “έλλειψη δογματικών αγκυλώσεων” και νομιμοποιείται ως εθνικά μοναδικό προνόμιο. Απετέλεσε τον κρυφό πυρήνα του αιτήματος για “εθνική συμφιλίωση” που θα θεράπευε το τραύμα του εμφυλίου. Μοναδικός ιδεολογικός κερδισμένος του αιτήματος αυτού υπήρξε ουσιαστικά ο εθνολαϊκισμός, που εξελίχθηκε στην υποχρεωτική συνιστώσα κάθε "αριστερού" πολιτικού λόγου που φιλοδοξούσε να βρει ευρύτερη νομιμοποίηση.
5. Η κατάρρευση του υπαρκτού σοσιαλισμού δημιούργησε τις προϋποθέσεις της πλήρους απαγκίστρωσης του ελληνικού αριστερού συντηρητισμού από την θεωρητική κληρονομιά του διεθνιστικού μαρξισμού σε μια παραλλαγή των συμβιβαστικά "πατριωτικών" θέσεων της γερμανικής σοσιαλδημοκρατίας του μεσοπολέμου.
6. Της απαγκίστρωσης αυτής είχε προηγηθεί ο προγενέστερος απογαλακτισμός ριζοσπαστικών κοινωνικών στοιχείων και ομάδων από τους κομματικούς μηχανισμούς από τα τέλη του 70. Η κοινοβουλευτική “επιτυχία” στην αριστερά ταυτίστηκε με την κάθαρση όσων δεν ταίριαζαν στο προφίλ του “εθνικά συμφιλιωτικού”, “πατριωτικού” αριστερισμού. Με τη σειρά τους, πολλοί από αυτούς που απομακρύνθηκαν από κομματικούς μηχανισμούς αφέθηκαν σε θεωρητικά "ατομικές" επιλογές που ήταν όμως ουσιαστικά καταδικασμένες να οδηγηθούν είτε στην μηδενιστική, τρομοκρατική βία είτε στην εγκόλπωση στον φαινομενικά εύπλαστο χώρο της μιας ή άλλης μορφής εθνολαϊκισμού (είτε και στα δύο ταυτόχρονα).
7. Έχοντας προβάλλει τον “εθνικά συμφιλιωτικό" και επί της ουσίας "πατριωτικό" του χαρακτήρα, ο αριστερός συντηρητισμός κατέκτησε την πολιτισμική ηγεμονία και τον έλεγχο της διανόησης στην ελληνική δημόσια σφαίρα. Θεσμοποιήθηκε και έγινε ευρύτερα αποδεκτός. Αυτό όμως επιτεύχθηκε ακριβώς γιατί ήταν ο αριστερός συντηρητισμός που προσαρμόστηκε σε προϋπάρχουσες και μακράν κυρίαρχες ιδεολογικές κατευθύνσεις, και όχι γιατί μεταμόρφωσε ή ανέτρεψε ποτέ την κυρίαρχη ιδεολογία του εθνολαϊκισμού.
8. Ο αριστερός συντηρητισμός έχει ανάγκη την επίκληση του “κατ’ εξαίρεσιν” στάτους του ελληνικού έθνους ώστε να δικαιολογήσει τις πολλαπλές του ασυμβατότητες με τον βασικό πυρήνα της μαρξιστικής πολιτικής σκέψης.
9. Ο αριστερός συντηρητισμός δεν έχει άξια λόγου πολιτική θεωρία. Είναι πολιτική πρακτική. Ο θεωρητικός του πυρήνας προέρχεται από σύντηξη ατομικής ψυχολογίας, αισθητικών μοντέλων και προσωποπαγών εμμονών. Είναι ως εκ τούτου απρόθυμος να διαλεχθεί με όρους πολιτικής θεωρίας, παρά το γεγονός ότι εμφανίζει εαυτόν ως κατασταλαγμένη θεωρητικά πολιτική άποψη.
10. Ο αριστερός συντηρητισμός είναι ένα υφολογικά αμυντικογενές μόρφωμα αλλά αποτελεί πρακτικά ένα προδραστικό μέσο συρρίκνωσης του διαθέσιμου πεδίου της εγχώριας αριστερής σκέψης και, ταυτόχρονα, μετατόπισής του προς τα δεξιά.
11. Ο αριστερός συντηρητισμός αρέσκεται να ταυτίζει κάθε προοπτική αντίστασης σ' αυτόν με τον "φιλελευθερισμό" και τον "αμερικανισμό", απέναντι στους οποίους προσφέρει ένα ουσιαστικά ταυτολογικό και αποκλειστικά αντιδραστικό αντίβαρο.
12. Κανείς κομμουνιστικός οικουμενισμός δεν είναι εφικτός κάτω από την ιδεολογική αιγίδα του αριστερού συντηρητισμού, ο οποίος είναι φύσει και θέσει κοινοτιστικός. Ως εκ τούτου, δεν έχει καμμία πρόσβαση στην πολιτική αλήθεια, που προαπαιτεί την αφαίρεση από κάθε διανομή προκαθορισμένων ταυτοτήτων.

8 σχόλια:

S G είπε...

εγω παντως ακομα δεν καταλαβα τι ειναι ο αριστερος συντηρητισμος...

Αντώνης είπε...

Η στροφή ενός τμήματος της μεταπολευτικής αριστεράς από το ταξικό στο εθνικο-λαϊκό και ενίοτε εθνικιστικό λόγο, στον πρόδηλο ή έμμεσο ξενοφοβισμό, στην υποστασιοποίηση της "εθνικής μας παράδοσης", τον ανακλαστικό αντιαμερικανισμό, την εξύμνηση της Ορθοδοξίας και της εκκλησίας, και, κάποτε, στην ανοιχτή συμπαράταξη με τον δεξιό κομματικό χώρο.

S G είπε...

δηλαδη απλα λες οτι το ΚΚΕ ταχει κανει ολα αχταρμα εδω και πολυ καιρο και εχει επιλεξει να κολλησει σε αυτον τον αντιδραστικο αχταρμα του.

ΟΚ, αλλα ποιος διαφωνει? να το πω αλλιως, ποιος ειπε οτι το ΚΚΕ ειναι το μοναχικο μονοπατι χαρισματικων διανοουμενων?? δεν μπορω να φανταστω καποιον να το λεει ουτε καν ως αστειο...

Αντώνης είπε...

Δεν περιορίζεται μόνο στο ΚΚΕ ο αριστερός συντηρητισμός. Αναδημοσίευσα ήδη ένα κείμενο για τον Λεωνίδα Κύρκο. Υπήρξαν αρκετά άλλα παραδείγματα στην λεγόμενη "Ανανεωτική Αριστερά"· Ο Διονύσης ο Σαβόπουλος, π.χ. Το περιοδικό Ρεσάλτο. Εσχάτως, ο θεατρικός συγγραφέας Γ. Διαλεγμένος. Κάποιοι που αρθρογραφούν στην Ελευθεροτυπία. Ο Καραμπελιάς. Τα ονόματα όμως για μένα δεν έχουν και πολύ σημασία. Ας μην μείνουμε στα ονόματα.

S G είπε...

εμ πως, αν δεν πεις και κανα παραδειγμα δεν καταλαβαινουμε για τι πραγμα δεν μιλας

Τον Κυρκο τον ξερω και γενικα τον εκτιμω ειναι ομως βεβαια πολυ μεγαλος πια, τον Σαββοπουλο τον ξερω μονο ως μουσικο, τους αλλους ουτε καν.

αλλα υπαρχει κανεις που θα ελεγε οτι αυτοι ειναι οι επιφανεις των αριστερων διανοουμενων, εστω στην Ελλαδα? Συγγνωμη δηλαδη που επιμενω, αλλα το πρωτο σημειο σου μου φαινεται τελικα τριβιαλ και απορω σε ποιον το λες. Ισως υπαρχει καποιος διαλογος εκει που εχουμε χασει...

Αντώνης είπε...

Η αίσθησή μου είναι ότι αρκετοί από αυτούς που μιλούν πολύ στα ΜΜΕ ανήκουν σε αυτή την κατηγορία. Όπως και να χει, οι θέσεις λέγονται προκαταρκτικές ακριβώς γιατί θέλω να να αρχίσω κάπου την κουβέντα. Είναι πιθανό να είναι trivial κάποια από αυτά που γράφω φυσικά, αλλά αυτό διορθώνεται καθώς μαθαίνεις περισσότερα. Για σένα λοιπόν το φαινόμενο είναι περιθωριακής σημασίας για την ελληνική πολιτική και μηντιακή πραγματικότητα;

S G είπε...

χμ

θεωρω οτι γενικα λιγοι διανοουμενοι παρουσιαζονται απο ΜΜΕ και οτι η Ελλαδα εχει ενα γενικοτερο ελλειμμα διανοουμενων ή καλυτερα στοχαστων, ειδικα τα τελευταια χρονια.

Οσοι σοβαροι εχουμε τελοσπαντων, σιγουρα δεν ανηκουν στην συντηρητικη αριστερα τυπου ΚΚΕ.

Ισως τελικα ειναι θεμα ορισμου, εγω αδυνατω να παρω στα σοβαρα ατομα που πλησιαζουν την Παπαρηγα και γενικα να ονομασω καποιον στοχαστη οταν δεν εχει παρει ειδηση απο τις εξελιξεις στον χωρο της πολιτικης φιλοσοφιας απο το 1970.

Αντώνης είπε...

Ίσως πρόκειται για διαφορά οπτικής. Μακάρι πάντως να έχεις εσύ δίκιο να υπερτιμώ την επίδραση που ασκεί αυτή η σκέψη. Η αίσθηση μου είναι διαφορετική, αλλά έχω αρκετό καιρό εκτός Ελλάδας και είναι πιθανό να έχω διαφορετική εικόνα από την ισχύουσα. Σίγουρα συμφωνούμε ότι δεν είναι πραγματικά στοχαστές άνθρωποι με μηδενική επαφή με τις θεωρητικές εξελίξεις στο χώρο.