Δευτέρα, 30 Νοεμβρίου 2009

Πάλι αντικομμουνισμό έχει για φαγητό απόψε;







"Η ανοιχτή κοινωνία και οι εχθροί της" λοιπόν. Εν έτει 2009, ανακαλύφθηκε επιτέλους η έξοδος κινδύνου από τα απαρχαιωμένα στεγανά που μας κρατάνε όμηρους εν Ελλάδι. Τα περί ανοιχτής κοινωνίας και εχθρών της είναι βέβαια ολίγον ρετρό, μια και όπως είναι γνωστό τοις πάσι, αποτελούν το τίτλο του κλασικού αντικομμουνιστικού εγχειριδίου του Καρλ Πόππερ (1945). Γιατί αυτή η διπλή ανάγκη για χρονική οπισθοδρόμηση και πολιτική μετατόπιση; Δεν βρέθηκε πιο αρμόζουσα ιδεολογική ασπίδα απέναντι στα αυγά των "αναρχο-μπαχαλάκηδων" από την επίκληση του σκονισμένου ψυχροπολεμικού επιχειρήματος περί σύγκλισης, και ουσιαστικής ταυτοσημίας, των "ολοκληρωτισμών";

Δεν μιλάμε άλλωστε για βιβλίο με οποιαδήποτε συνάφεια με την κριτική του βίαιου αναρχισμού. Μιλάμε για την θεμελιώδη, μεθοδολογικά ολοκληρωτική διάγνωση του βαθύτατα αντιαναρχικού ρεύματος του ολοκληρωτισμού, που ο Πόππερ έχει την προδιάθεση να διαγνώσει ως αμάρτημα της φαινομενικά καλοπροαίρετης διανόησης. Μιλάμε για το βιβλίο που με μία "δημιουργική" ιστοριογραφία που συναγωνίζεται πρόσφατα μόνο ο Agamben, "ανακάλυψε" τις πηγές του Ολοκαυτώματος 2.500 χρόνια πριν, στον Πλάτωνα, τις ξαναεντόπισε στον Χέγκελ, και τις ακολούθησε μέχρι την φυσική κατάληξή τους σε ποιον άλλο, τον Μαρξ.

Μιλάμε τέλος--και αυτό μοιάζει να έχει ίσως μεγαλύτερη σημασία αυτή τη στιγμή--για το μεγάλο αντι-ουτοπικό σύγγραμα της δεκαετίας του 50, την φιλοσοφική θεμελίωση του δόγματος "η ουτοπία βρίσκεται στον τρίτο πόλο ανάμεσα στους καταστροφικούς ολοκληρωτισμούς, δηλαδή στην φιλελεύθερη δύση"· για το βιβλίο που, μετά το θριαμβευτικό 1989, τιμήθηκε με εκτατοντάδες άτυπες παραπομπές στον λόγο γονυπετών μετανοημένων της "παρασυρμένης" γενιάς του 60.

Γιατί Πόππερ τώρα όμως; Όλοι γνωρίζουμε ότι το σύγγραμα το οποίο αναβιώνει διακειμενικά το κείμενο του κυρίου Μανδραβέλη παραπέμπει σε ένα από τους βασικότερους κοινούς τόπους του ιδεολογικού consensus της περιόδου που μόλις έκλεισε--και έκλεισε με την καταστροφική κατάρρευση του ιδεολογικού αφηγήματος περί εσωτερικής συνοχής και λογικής της διεθνούς αγοράς. Μήπως όμως έχουμε ήδη απαντήσει στην ερώτηση; Γιατί το να επικαλείσαι τον Πόππερ σημαίνει επίσης να επικαλείσαι την βασική ιδέα ότι ο βασικός εχθρός της δημοκρατίας δεν είναι ούτε η διαφθορά, ούτε η οικονομική εκμετάλλευση, ούτε η οικονομική ανισότητα, ούτε η πολιτική υποταγή. Είναι ο "ολοκληρωτισμός", το μουμιοποιημένο πτώμα του οποίου πρέπει να κρατούν εις το διηνηκές μπροστά στη μύτη τους οι διανοούμενοι σε ένα είδος μόνιμης μετάνοιας για τα αναδρομικώς χρεωμένα εγκλήματα των αμετανόητων προγόνων τους. Ως καθαρή ιδεολογία, ως ιδεολογία που ορφανεύει μετά την κατάρρευση της οικονομικής τάξης πραγμάτων με την οποία συνδέθηκε από το 1948 μέχρι και το 2007, ο "αντι-ολοκληρωτισμός" δεν είναι μόνο παράκαιρος και αναλυτικά άσχετος με το πρόβημα της βίας συγκεκριμένων μικρο-ομάδων. Έχει ταυτόχρονα το σημαντικό πλεονέκτημα να δημιουργεί γενικευμένο φόβο απέναντι στις αναταράξεις στο πολιτικό πεδίο, φόβο που είναι απαραίτητος για την παράταση ζωής του αστικού φιλελευθερισμού έως ότου βρεθεί διέξοδος στο Βατερλώ του οικονομικού μετώπου. Ως ανθεκτικό κομμάτι του εποικοδομήματος που χρησιμοποιείται για να δημιουργήσει μια ασπίδα προστασίας στην απονομιμοποιημένη πλέον βάση, είναι υπερβολικά χρήσιμος για να ακολουθήσει τον οικονομικό φιλελευθερισμό και τον πολιτικό νεοσυντηρητισμό στον σκουπιδοτενεκέ της ιστορίας.

Αν είναι πάντως το πολιτικό μέλλον να υιοθετήσει τις κλασικές ιδεολογικές γραμμές του ασπρόμαυρου 50, ας αφήσουμε τουλάχιστον να παρεισφρύσουν μια-δυο εκσυγχρονιστικές πινελιές. Ενωμένοι απ' το μίσος βάφτισε τη δική του εκδοχή της ποππερικής/ψυχροπολεμικής θεωρίας της "σύγκλισης των άκρων" ο Jamie Glazov, χρησιμοποιώντας ένα δημιουργικό μοντάζ με τις φωτό του Αχμεντινετζάντ και του Κάστρο, του σφυροδρέπανου και του μισοφέγγαρου, στο πολύ στυλιστικά γουάου εξώφυλλο του βιβλίου του. "Το Ρομάντζο της αριστεράς με την τυραννία και τον τρόμο" λέει με ίντριγκα ο υπότιτλος. Γιατί να περιοριζόμαστε στα ένοχα ειδύλλια χρυσαυγιτών και μαφίας των Εξαρχείων όταν υπάρχουν τέτοιες ευφάνταστες επιλογές; Ισλαμιστές φονταμενταλιστές, φασίστες και κομμουνιστές (συμπυκνωμένοι όλοι τους στη διαβολική μορφή του ρατσιστή αφρικανού κομμουνιστή ναζί Μπαράκ Ομπάμα, σε ό,τι αφορά την οπτική των πιστών του Glazov τουλάχιστον): Ιδού η ρισκέ αντιπρόταση της άλλης άκρης του Ατλαντικού στην δική μας σαφώς ταπεινότερων φιλοδοξιών, αλλά και σαφώς λιγότερο πολιτικά στιγματισμένη, εκδοχή της επίκλησης της δαμοκλείου σπάθης του "εξτρεμισμού" που απειλεί την δημοκρατική μετα-πολιτική.*

Και το καλύτερο; Η περισσότερο ολιστική, γκλαζοφική εκδοχή του παλιού, καλού και δοκιμασμένου μοντέλου του παππού Πόππερ διαφημίζει και αποτελεσματικότερα από τους εγχώριους μεταπράτες του ποππερισμού το παρόν blog: "The impulse to create an earthly paradise through human sacrifice is common to both secular & religious totalitarianism. Suicidal & homicidal martyrdom is the favorite expression of the radical desire for utopia" (από βιβλιοκριτική ενθουσιώδους αμερικανού αναγνώστη του United in Hate). Έτσι είναι. Όταν ενημερώνεσαι για τις τάσεις της αγοράς από τους μπροστάρηδες στην κομμουνιστοφαγία, δεν χρειάζεται να ταλανίζεσαι προσπαθώντας να βρεις ποιος κρύβεται κάτω από το αινιγματικό κράνος του εσωτερικού εχθρού. Ο εσωτερικός εχθρός μιας απηυδυσμένης από τον "εξτρεμισμό" δημοκρατίας που επιθυμεί να επιστρέψει σε ένα "ανθρώπινο", ιδεολογικά αμόλυντο παρελθόν...είσαι ήδη--ήσουν πάντα--εσύ.

Ας μου επιτραπεί όμως να κλείσω με μια νέα εκδοχή της μανδραβελικής ανασκευής του φλωρακικού ερωτήματος περί πολιτικής γεωγραφίας, στην οποία με εξαναγκάζει τρόπον τινά η ίδια η ταυτοχρονία της (έστω κατ' όνομα) στροφής της κυβέρνησης των Η.Π.Α στο κοινωνικό σύστημα υγείας και της εγχώριας αγωνίας για το μέλλον του ψυχροπολεμικού φιλελευθερισμού: Αν δεχτούμε ότι αυτό που βρίσκεται αριστερά της αριστεράς λέγεται ακροδεξιά, μπορούμε να αναρωτηθούμε αν η χώρα της οποίας τα νεοπαγή πολιτικά ανακλαστικά κινούνται δυτικότερα της δύσης λέγεται Ελλάδα;

*Για τους ξενέρωτους που επιμένουν σε κλειστές και ντεμοντέ επιλογές, υπάρχει ο Timothy Brennan για το θέμα της ρητορικής του νέου, διευρυμένου ψυχροπολεμισμού.





2 σχόλια:

Maria Gorgia είπε...

Εκπληκτικό!!

RDAntonis είπε...

Να σαι καλά.