Σάββατο, 21 Νοεμβρίου 2009

Ντοσιέ: Αριστεροδεξιά: Οι Γάλλοι αποστάτες (τρίτο μέρος)



Το τελευταίο τμήμα της συνέντευξης Badiou. Με έντονα στοιχεία το σημείο που θεωρώ περισσότερο σημαντικό σε όλο το κείμενο--αφορμή προβληματισμού σε ό,τι αφορά τον τρόπο με τον οποίο προέκυψαν ορισμένες από τις εμβληματικές φιγούρες της ελληνικής αριστεροδεξιάς.
EH: Και το Tel Quel;
AB: Ήταν μαοϊστές της επόμενης μέρας.[1] Το πρώτο μάθημα που άντλησαν αυτοί στο Tel Quel απ' τον Μάη του 68 ήταν ότι έπρεπε να γίνουν μέλη του ΚΚΓ--μια φιλοσοφία εισόδου που μάλλον επανέλαβε την στάση των σουρρεαλιστών στη δεκαετία του 1920 και του 30, με την ιδέα ότι θα μπορούσε να γίνει η κομματική επανάσταση από μέσα, με την καινοτομική δύναμη της λέξης. Στη συνέχεια υιοθέτησαν μια μαοϊστική πόζα, η οποία κατά την άποψή μου παρέμεινε ένα επιφανειακό στρώμα επάλειψης. Αλλά πρέπει να ειπωθεί ότι πέρασαν μέσα απ' τον μαοϊσμό, και ο Philippe Sollers ήταν ένας από αρκετούς που πήραν παράξενη πορεία ανάμεσα στη δεκαετία του 70 και το σήμερα, από τον Waldeck Rochet στον Balladur και τη Royal, μέσω του Μεγάλου Τιμονιέρη.[2]
Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι ο μαοϊσμός του τύπου του GP είχε χαρακτηριστεί από το γεγονός ότι ήταν πολύ της μόδας ανάμεσα στους διανοούμενους για περίπου πέντε χρόνια ή κάτι τέτοιο, ας πούμε από το 1969 ως το 1974, και πολλοί μετακινήθηκαν προς τα εκεί για αυτό το λόγο--εκτός του Sollers και του Σαρτρ υπήρχε ο Ζαν-Λικ Γκοντάρ, για παράδειγμα. Αυτό το οποίο έθελξε τους διανοούμενους και καλλιτέχνες αυτούς ήταν η αύρα ακτιβισμού και ριζοσπαστισμού, και δεν κοίταξαν και πολύ προσεκτικά την πραγματική πολιτική που ασκούσε το GP--μια πολιτική που συχνά περιείχε εξαπάτηση και στάχτη στα μάτια του κόσμου. Σχεδόν το κάθε τι το οποίο έβγαινε προς τα έξω μέσω της προπαγάνδας του GP ήταν μισό ψέμα· εκεί που υπήρχαν γατάκια, αυτοί περιέγραφαν μια τίγρη της Βεγγάλης.
EH: Υπήρχαν διαφορές κοινωνικού υποβάθρου ανάμεσα στους χώρους αυτούς;
AB: Δεν έχω μελετήσει το σημείο αυτό με κάποια λεπτομέρεια, αλλά η προσωπική μου αντίληψη των πραγμάτων είναι ότι υπήρχαν ξεκάθαρα πολλοί μεγαλοαστοί στο GP, το οποίο θυμίζει το ρωσικό αναρχικό κίνημα. Υπήρχαν επίσης πολλές γυναίκες από το ίδιο περιβάλλον, που είχαν αποξενωθεί από τις οικογένειές τους. Είναι γνωστό ότι οι συναντήσεις του GP γινόταν σε τεράστια διαμερίσματα--έλαβα μέρος ορισμένες φορές. Όταν το GP έστειλε μια μεγάλη διμοιρία στα εργοστάσια της Ρενώ τον Ιούνη του 1968--πρέπει να θυμηθούμε ότι ένας από αυτούς, ο Gilles Tautin, σκοτώθηκε από την αστυνομία--οργάνωσαν ένα δίκτυο έκτακτης ανάγκης για να φέρουν πίσω αυτούς που είχαν σκορπιστεί στα περίχωρα· και ένα μεγάλο μέρος της παρισινινής αστικής τάξης των διανοουμένων, περιλαμβανομένου εμού, πήγαν με τα αυτοκίνητά τους για να βοηθήσουν αυτούς τους ακτιβιστές. Η ταινία του Γκοντάρ Tout va bien δίνει μια καλή εικόνα αυτού του είδους της συμπάθειας, που ήταν ταυτόχρονα αστική, ακτιβιστική, απόμακρη και της μόδας. Η έλξη που ασκούν τα γεγονότα στο εργοστάσιο στον χαρακτήρα που υποδύεται ο Υβ Μοντάν είναι εντελώς χαρακτηριστική της έλξης που ασκούσε το GP σγους διανοούμενους εκείνο τον καιρό. Αλλά θυμηθείτε ότι το GP, όπως και το UCFML, είχε ακόμη ως μέλη εργάτες, νεολαία, αλγερινούς, κάθε είδους ανθρώπους.
EH: Νομίζω ότι αν η εμπειρία μου με τους κομμουνιστές δεν με είχε κάνει επιφυλακτικό, μπορεί να είχα πάει και εγώ σε εκείνη την κατεύθυνση.
AB: Ναι, και εγώ, αν δεν με είχε απωθήσει το στοιχείο της κραυγαλέας πόζας--η καύχηση για πράγματα που δεν υπήρχαν στην πραγματικότητα--και μια κάποια υστερικοποίηση του ακτιβισμού, για την οποία ένιωσα πολύ γρήγορα ότι δεν θα έμενε σταθερή στην πορεία της. Όσο με αφορά, έκανα μια μόνιμη δέσμευση, δεν ήταν κάποιου είδους νεανική φάρσα. Ο δικός τους τρόπος δράσης ήταν τυχοδιωκτικός και εσφαλμένος, αλλά ήταν ταυτόχρονα συναρπαστικός, ένα είδος πολιτικής που ήταν ταυτόχρονα μόδα, και που οι προσωπικές της ρίζες δεν πήγαιναν στην πραγματικότα πολύ βαθιά. Όλα αυτά τα χαρακτηριστικά του GP συνετέλεσαν στις εντυπωσιακές ανατροπές που βλέπουμε τώρα. Η πολιτική ως κάτι συναρπαστικό δεν είναι καλή προσέγγιση. Το κλασικό παράδειγμα στη Γαλλία ήταν ο Jacques Doriot, η μεγάλη ελπίδα της δεκαετίας του 1930 όταν ήταν κομμουνιστής δήμαρχος του Σεν Ντενί. Ήταν ο διονυσιακός ηγέτης που ετοιμαζόταν για τη μάχη στην κορυφή των προλεταριακών στρατευμάτων. Αυτού του είδους ο οραματιστής μπορεί να κάνει την απόλυτη στροφή 180 μοιρών. Γιατί έρχεται κάποια στιγμή που, για να μείνεις στα φώτα της δημοσιότητας, για να διατηρήσεις την ίδια σου την γεμάτη συναρπαστικότητα αυτο-εικόνα, πρέπει να μπορείς να καταφέρεις μια απόλυτη αλλαγή πορείας. Ο Doriot έγινε διαβόητος φασίστας, ένας εξτρεμιστής συνεργάτης των ναζί.
Το φαινόμενο του ντοριοτισμού επιδεινώθηκε από ένα γαλλικό χαρακτηριστικό: τη σύνδεση ανάμεσα στους διανοούμενους και την πολιτική--ένα εξαιρετικό πράγμα, από πολλές απόψεις, αλλά κάτι που έχει τις δικές του παθολογίες. Έτσι συνέβει, γύρω στο 1969, να εδραιωθεί ένα είδος ηγεμονίας της πιο επιφανειακής μορφής "μαοϊσμού" στον χώρο των διανοουμένων και έτσι γίνεται και σήμερα να βλέπουμε ένα ανάλογα παράδοξο φαινόμενο: πρώην μαοϊστές διανοουμένους που κάνουν μια απότομη στροφή και βγαίνουν στις τηλεοράσεις για να καταδικάσουν κάθε προοδευτική πολιτική. Όταν ο Doriot δολοφονήθηκε στο αυτοκινήτό του από αυτόματα, φορούσε στολή των SS. Σε ό,τι αφορά τους "μαοϊστές" αποστάτες μας, θα πρέπει μάλλον να μιλούμε για τον ντοριοτισμό ως φάρσα.


[1] Tel Quel: ιδρύθηκε το 1960 από τον ανθρωπολόγο Philippe Sollers (1936-) ως εναλλακτική λύση στην στρατευμένη λογοτεχνία που προήγαγε το Les Tempes Modernes· πολιτικοποιήθηκε από το 1966.
[2] Waldeck Rochet (1905-1983): ΓΓ του ΚΚΓ από το 1964 ως το 1972.




4 σχόλια:

Ανώνυμος είπε...

Εξαιρετικό και πάλι. Από τις πιο διαυγείς και οξυδερκείς αναλύσεις που έχω διαβάσει. Απομυθοποιεί με μια λεπτή συγκαταβατική ειρωνεία που κάνει το ύφος του πολύ ελκυστικό (σε μένα, εν πάση περιπτώσει!) Φοβάμαι απλώς ότι δεν είναι μόνο η ανάγκη να μείνει στα φώτα της δημοσιότητας που μπορεί να παρασύρει έναν μαοϊκό σε μονοπάτια ολοκληρωτισμού... (χωρίς να υποτιμώ καθόλου αυτή την ανάγκη ;)

Αντώνης είπε...

Χαίρομαι που το βρήκες όσο ενδιαφέρον και εγώ, ανώνυμε.

Ανώνυμος είπε...

Η ασπρόμαυρη φωτογραφία με τους κουστουμαρισμένους "μαοϊκούς" αραχτούς στο παρισινό αστικό σαλόνι τα λέει ολα !

Εξαιρετικό blog!

Αντωνης είπε...

Να σαι καλά, ευχαριστώ. Όντως η φωτό τα λέει όλα.