Παρασκευή, 20 Νοεμβρίου 2009

Ντοσιέ: Αριστεροδεξιά: Οι Γάλλοι αποστάτες (δεύτερο μέρος)



EH: Και με τον Bernard Henri-Lévy τι γίνεται;
AB: Ο Bernard Henri-Lévy, όπως θα φαντάζεστε, δεν υπήρξε ποτέ μαοϊστής εκ πεποιθήσεως, αλλά μάλλον συμπαθών. Αλλά υπήρχε ο Olivier Ronin, ο οποίος συνέχισε εδραιώνοντας το όνομά του στον λογοτεχνικό κόσμο. Και άλλοι, οι οποίοι ήταν ακτιβιστές ή έτρεφαν συμπάθεια για το GP, όπως ο Jean-Claude Milner--ο οποίος, τη δεκαετία του 1980, και ξεκινώντας από το βιβλίο του Les Noms Indistincts, διακήρυξε ότι δεν θα έπρεπε να να παίρνουμε αψήφιστα τις τυπικές ελευθερίες, και ότι η υπόθεση της Καμπότζης θα έπρεπε να αποκληθεί "γενοκτονία". Αλλά ο Milner αποτελεί μέσο μετάβασης σε ένα τρίτο σημείο εισόδου.

Τούτο αφορά την μακρά ιστορία Παλαιστίνης και Ισραήλ, το ζήτημα του ονόματος "Εβραίος", κλπ. Αυτή η όψη ήταν ιδιαίτερα σημαντική στην περίπτωση του GP, εφόσον η ηγετική του φυσιογνωμία ήταν ο Benny Lévy, αλλιώς Pierre Victor. Ήταν ο χαρισματικός ηγέτης του GP, και επιπλέον τον είχε χρίσει ο Σαρτρ. Είχε μια τέραστια ικανότητα για διανοητική αποπλάνηση, ενώ ήταν και ιδιαίτερα σφοδρός ρήτορας, και ο συνδυασμός εντυπωσίασε πολλούς ακτιβιστές πριν αποπλανήσει και τον Σαρτρ. Αυτή η τρίτη όψη δεν μπορεί να ειδωθεί όπως οι άλλες, ως ορατή πολιτική στροφή 180 μοιρών, ως αποστασία· ήταν μάλλον η ιδέα ότι υπήρχε κάτι υψηλότερο από την πολιτική. O Benny Lévy μπορούσε να ισχυριστεί, ουσιαστικά, ότι σε τελική ανάλυση τον ενδιέφερε ένα και μόνο πράγμα, το απόλυτο, και ότι η εμπλοκή του με το GP υπήρξε μια παραπλανημένη αναζήτηση του απόλυτου. Επί τω προκειμένω, μεταστράφηκε με την πολύ κυριολεκτική έννοια: από την προοδευτική πολιτική στις ιουδαϊκές σπουδές. Στα αλλαγμένα του μάτια, η επαναστατική πολιτική δέσμευση έμοιαζε όχι απλά δευτερεύουσα και περιοριστική, αλλά και λανθασμένη ως στροφή. Όλα αυτά συνδιαμορφώνουν ένα εκλπετυσμένο είδος αποστασίας.

Πολλοί από αυτούς που ήρθαν από το GP ακολούθησαν τον ίδιο δρόμο. Όχι στο σημείο που το πήγε ο Benny Lévy, κάνοντας τη θρησκεία και την εβραϊκή ταυτότητα το οργανωτικό κέντρο της ύπαρξής τους. Αυτό το οποίο έκαναν όμως--είτε ήταν Εβραίοι είτε όχι, δεν ήταν αυτός ο καθοριστικός παράγοντας--ήταν να μετατρέψουν την εξόντωση των Εβραίων της Ευρώπης και το όνομα "Εβραίος" σε σύμβολα γύρω από τα οποία θα έπρεπε όλοι να συνασπιστούν κόντρα σε κάθε πολιτικό ριζοσπαστισμό ο οποίος θα μπορούσε να καταλήξει στον ολοκληρωτισμό. Αυτοί που είχαν επί μακρόν ενοχληθεί από το ερώτημα του Ισραήλ, και αυτοί που κάποια στιγμή, συχνά για προσωπικούς λόγους (το να είσαι αντι-ισλαμιστής σήμερα βρίσκεται πάντα πολύ κοντά στον "φόβο των μαζών", τον φόβο των γκέτο και των φτωχών), έγιναν αντι-αραβιστές--όλοι τους προσήλθαν σε αυτό τον συμβολισμό. Ένας κάποιος επαγγελματικός ρεπουμπλικανισμός, συναποτελούμενος από μια κοσμικότητα που ήταν όσο επιθετική ήταν και διεφθαρμένη, και ένας χαμηλής ποιότητας φεμινισμός, έπαιξαν ένα σημαντικό ρόλο σε αυτή την θλιβερή υπόθεση. Όλα τους ήταν συστατικά από τα οποία ο Λεπέν και αργότερα ο Σαρκοζί ήταν οι μόνοι που επωφελήθηκαν.

Συμπερασματικά, θα έλεγα ότι το GP στιγματίστηκε από τρία χαρακτηριστικά: πρώτον, μια είδους ανυπόμονη μεγαλομανία σε ό,τι αφορά την πορεία της ιστορίας, μια πεποίθηση ότι οι μαοϊστές ήταν σε θέση να καταλάβουν την εξουσία ή τουλάχιστον να ανατρέψουν την υπάρχουσα κατάσταση ταχύτατα. Δεύτερον, ήταν υπερβολικά ιδεολογικοποιημένοι: αυτό που πήραν από την (κινεζική) πολιτισμική επανάσταση ήταν η ιδέα ότι η ιδεολογία και η προσωπική επανεκπαίδευση είχαν το πάνω χέρι--κάτι το οποίο τους οδήγησε να εξαπολύσουν μια σειρά από γελοίες εκστρατείες, εντελώς αποκομμένες από την πραγματικότητα, από καθαρό ιδεολογισμό, με ένα ριζοσπαστισμό που ήταν σφόδρος και φαντασιακός σε ίσο βαθμό. Θυμάμαι πώς, υπερεκτιμώντας τον ρόλο της ιδεολογίας, δημιούργησαν "απολίτικες" επιτροπές πάλης στο Renault Billancourt. Έφτασαν στο χείλος του ένοπλου αγώνα, και την στιγμή που αποτραβήχτηκαν φοβισμένοι ήρθαν επίσης οι στροφές 180 μοιρών, οι οποίες εντάχθηκαν σε μια ρητορική συμπόνοιας και μετάνοιας: "κοιτάξτε πόσο μακριά κοντέψαμε να φτάσουμε." Τρίτον, ήταν πάντα κοινοτιστές. Μια από τις πολλές συγκρούσεις μας μαζί τους--οι σχέσεις μας ήταν πάντοτε φρικτές--ήταν όταν αποφάσισαν να ιδρύσουν ένα "κίνημα αράβων εργατών" στα εργοστάσια. Εμείς αντισταθήκαμε σε αυτό τον κοινοτιστικό διχασμό αντιπροτείνοντας την ιδέα ενός "διεθνούς προλεταριάτου της Γαλλίας." Ήταν ένας καθοριστικός αγώνας με μακροπρόθεσμες συνέπειες: αυτοί οι οποίοι ιδρύουν ένα κίνημα αράβων εργατών μπορεί μια μέρα να το γυρίσουν και να γίνουν απολογητές οποιουδήποτε άλλου κοινοτιστικού σημαίνοντος. Ένας ικανός αριθμός αυτών που σήμερα είναι πληρωμένοι εκτελεστές του ισραηλινού στρατού ήταν λυσσαλέα υπέρ των Παλαιστινίων τον καιρό του GP--με ένα τυχοδιωκτικό και πολύ επισφαλή τρόπο, υπερβολικά φαντασιακό σε σχέση με την πραγματική κατάσταση.

Και πάλι--και δεν μιλάω εδώ μόνο για τους δικούς μου φίλους--ο συνδυασμός αυτών των τριών χαρακτηριστικών αφορά μόνο, σε ότι έχει να κάνει με τον μαοϊσμό, το GP, και ακόμη πιο συγκεκριμένα το GP μετά το 1969. Μπορείς να πεις ότι εκείνο το GP ήταν ο κληρονόμος, στη Γαλλία, κάθε τι του χειρότερου που χαρακτήρισε την Ερυθρά Φρουρά κατά την διάρκεια της πολιτισμικής επανάστασης στην Κίνα. Μεταξύ του 1967 και του 1969, ορισμένες ομάδες της Ερυθράς Φρουράς ανέπτυξαν την ιδέα ότι μπορείς να ανατρέψεις μια κατάσταση μέσω της πανίσχυρης ιδεολογίας και των εντυπωσιακά βίαιων πράξεων. Πάντοτε θεωρούσα ότι ο Κουάι Νταφού, η ηγετική φυσιογνωμία της Ερυθράς Φρουράς στο Πεκίνο, έμοιαζε πολύ με την ηγεσία του GP· λάτρευαν τον Λιν Μπιάο, τον αγαπημένο τους κινέζο ηγέτη, ο οποίος έλεγε ότι "πρέπει να αλλάξεις τον άνθρωπο στο βαθύτερο δυνατό επίπεδο." Τους άρεσε αυτού του είδους η ακτιβιστική μεταφυσική.

EH: Παράξενο. Εγώ θυμάμαι ότι η δική σου πολιτική οργάνωση φημιζόταν ως πολύ σεκταριστική, ενώ το GP προσέλκυε τους αξιοπρεπείς τύπους. Και δεν είμαι ο μόνος που το αντιλαμβάνεται έτσι. To UCFML διαδήλωνε κουβαλώντας πανώ με τον Μαρξ, τον Ένγκελς, τον Λένιν, τον Στάλιν, και τον Μάο, φωνάζοντας τα ονόματά τους με αυτή τη σειρά.

AB: Όχι, δεν ήταν καθόλου έτσι, τι μπέρδεμα! Αυτοί για τους οποίους μιλάς ήταν το PCFML--μια κλειστή ομάδα, ουσιαστικά σταλινικοί. Συντάχθηκαν με το κινεζικό κράτος από την εποχή της κινεζο-σοβιετικής σύγκρουσης. Μπορείς να πεις ότι από τη σκοπιά του παρόντος, η διαφορά μεταξύ του PCMLF και του UCFML...αλλά στην επαναστατική πολιτική, όπως ξέρεις καλά, οι αποχρώσεις έχουν σημασία. To PCMLF και το UCFML ήταν η νύχτα με τη μέρα.

Νομίζω ότι έχουν υπάρξει τρεις διαφορετικές ερμηνείες του μαοϊσμού στη Γαλλία. Η πρώτη και παλαιότερη ήταν ότι σε αντίθεση με την ΕΣΣΔ υπό τον Κρούτσεφ, η Κίνα έμεινε πιστή σε ένα αρχικό σκληροπυρηνικό σταλινισμό--και ότι η εγκατάλειψη του σταλινισμού θα οδηγούσε αργά ή γρήγορα σε μια ευρύτερη διάλυση (κάτι στο οποίο δεν είχαν άδικο). Αυτοί λοιπόν δημιούργησαν το PCMLF πιστεύοντας ότι θα ξανάχτιζαν ένα πραγματικό κομμουνιστικό κόμμα ταξικής πάλης, κόντρα στον ρεβιζιονισμό του επίσημου ΚΚΓ και της ΕΣΣΔ. Ήταν μια ερμηνεία τόσο δογματική όσο και νοσταλγική. Αλλά ήταν και το μόνο μέρος που έβρισκες παλιούς ακτιβιστές της εργατικής τάξης--υπήρχε νεολαία σε όλες τις μαοϊστικές ομάδες, αλλά όχι μεγαλύτεροι, νοσταλγοί της μεγάλης εποχής Thorez, τη δεκαετία του 50, όταν το Κόμμα κυριαρχούσε στα εργοστάσια και τις εργατικές συνοικίες. Ήταν μια πραγματικά συντηρητική ερμηνεία. Στο άλλο άκρο ήταν η υπερ-αριστερή ερμηνεία του GP, η οποία ήταν σχεδόν αναρχική: εξαπέλυες θαρραλέες επιθέσεις, προετοίμαζες εντυπωσιακές κινήσεις, έκανες "την επανάσταση στο μυαλό", "έλιωνες μέσα στις μάζες", πάντα βέβαια με ένα πολύ οξύ βλέμμα προς την πλευρά των μήντια. Η οργάνωση ήταν πολύ κεντρική--αλλά μυστικά· δημόσια υποτίθεται ότι διαλυόταν κάθε πέντε λεπτά για να "απελευθερώσει" την ενέργεια των μαζών.

Όσο για μας, το UCFML, θα έλεγα ότι ήμασταν κεντροαριστερή οργάνωση, με την έννοια που πάντα προήγαγε ο Μάο, ο οποίος περιέγραφε τον εαυτό του ως "κεντρώο". Υπήρχαν τρία βασικά σημεία μαοϊστικής σημασίας τα οποία θέταμε σε εφαρμογή: το πρώτο ήταν ότι πάντα έπρεπε να έχεις σύνδεση με τον λαό, ότι για τους διανοούμενους η πολιτική ήταν ένα ταξίδι μέσα στην κοινωνία και όχι συζήτηση σε ένα κλειστό δωμάτιο. Η πολιτική εργασία οριζόταν ως εργασία στα εργοστάσια, τις εργατικές συνοικίες, τις εστίες. Ήταν πάντοτε θέμα του να στήνεις πολιτικές οργανώσεις στο μέσο της πραγματικής ζωής του κόσμου. Το δεύτερο ήταν ότι δεν θα έπρεπε να συμμετέχεις στους θεσμούς του αστικού κράτους: ήμασταν ενάντια στα παραδοσιακά συνδικάτα και τον εκλεκτορικό μηχανισμό. Καμμία διείσδυση στις λεγόμενες γραφειοκρατίες των εργατών, καμμία συμμετοχή στις εκλογές· αυτό μας διαφοροποιούσε ριζικά από τους τροτσκιστές. Το τρίτο σημείο ήταν ότι δεν θα έπρεπε να βιαστούμε να αυτοαποκληθούμε κόμμα, να υιοθετήσουμε παλιές μορφές οργάνωσης· θα έπρεπε να μείνουμε πολύ κοντά σε πραγματικές πολιτικές διαδικασίες. Ως αποτέλεσμα όλων αυτών, βρεθήκαμε έντονα αντιμέτωποι με τα δύο άλλα κύρια ρεύματα. Το ιδρυτικό μας φυλλάδιο επιτέθηκε και κατά του PCMLF στα δεξιά και κατά του GP "στα αριστερά" μας. Αγώνας σε δύο μέτωπα...




Δεν υπάρχουν σχόλια: