Πέμπτη, 19 Νοεμβρίου 2009

Ντοσιέ: Οι κόρες της Αντιγόνης: Προκαταρκτικά ερωτήματα



Στο πρόσφατο κείμενό της στο Athens Voice, η Κωνσταντίνα Κούνεβα σημειώνει μεταξύ άλλων: "Κάποτε οι άνδρες είχαν πολύ πιο δυνατή σκέψη, ο τρόπος ζωής σήμερα δεν τους βοηθάει, είναι συνεχώς ανήσυχοι, έχουν φόβους, ψάχνουν συνεχώς τρόπους ευχαρίστησης. Εμείς είμαστε αλλιώς οργανωμένες. Νομίζω ότι έχουμε πάλι ανάγκη από μια πολυγαμική μητριαρχία, αλλά αν το πεις στους άντρες θα τρελαθούν…"

Πρόκειται για παρατηρήσεις οι οποίες δεν είναι βέβαια αναλυτικές και θεωρητικά αναπτυγμένες ως έχουν. Είναι όμως ενδεικτικές μιας διάστασης με κρίσιμη σημασία--τόσο περισσότερο κρίσιμη όσο λιγότερο ορατή στην εγχώρια, συχνά αδιέξοδα πολωμένη δημόσια σφαίρα. Το ερώτημα που θέτει έμμεσα αλλά γενναία η παρατήρηση της Κούνεβα, και αυτό που θα ήθελα να θέσω και εγώ από αυτό εδώ τον χώρο, είναι: δεν θα πρεπε κάθε χειραφετητική πολιτική να θέτει το ερώτημα των έμφυλων διαστάσεων του τι ορίζεται εξ αρχής ως χειραφετητική πολιτική, το ερώτημα του ποιος, με ποιο τρόπο και με τι έμφυλες συνέπειες ορίζει τις παραμέτρους της χειραφέτησης σε μια ιστορική συγκυρία;

Το ερώτημα αυτό ανοίγει το δρόμο για μια σειρά από παράγωγα ερωτήματα, τα οποία θα ήθελα να αναψηλαφήσω με τον ένα ή άλλο τρόπο σ' αυτό το τέταρτο "ντοσιέ" του blog (μετά τα ντοσιέ για την Λατινική Αμερική, την κρίση, και την αριστεροδεξιά, τα οποία βέβαια θα συνεχίσουν να "τρέχουν" παράλληλα). Ας προσπαθήσω να αποτυπώσω προκαταρκτικά κάποια από αυτά τα ερωτήματα:

1. Αν η ριζοσπαστική και χειραφετητική πολιτική ορίζεται κυρίαρχα με όρους σύγκρουσης, ανταγωνισμού, αντιπαλότητας, ήττας, νίκης, ή εχθρότητας, ενέχουν τέτοιοι ορισμοί ένα "ανδροκρατικό" φαντασιακό που ουσιαστικά αποκλείει τις γυναίκες από την αυτενεργό συμμετοχή στον καθορισμό της πολιτικής πράξης και του ορίζοντα προσδοκιών της;

2. Αν συμβαίνει το πρώτο, πώς έχουν οι γυναίκες αμφισβητήσει τους κυρίαρχους όρους της πολιτικοποίησης; Είναι η αποχή από την πολιτική (στον βαθμό που υπάρχει) μια έμμεση πολιτική δήλωση απόρριψης του έμφυλού της χαρακτήρα;

3. Υπάρχουν, σε θεωρητικό επίπεδο, προοπτικές συμφιλίωσης μεταξύ φεμινισμού και οικουμενικής πολιτικής οι οποίες να μην θυσιάζουν τον πρώτο στο βωμό της δεύτερης όπως (σε χώρες όπως οι ΗΠΑ και το ΗΒ) θυσίαζαν τη δεύτερη στο βωμό μιας εκδοχής του πρώτου;

4. Τι σημαίνει το γεγονός ότι η ριζοσπαστική πολιτική θεωρία και ο ριζοσπαστικός ακτιβισμός (και μαζί, η δημόσια συζήτηση για αυτά τα θέματα σε χώρους όπως οι διαδικτυακοί ιστότοποι) ανδροκρατούνται; Ποια ήταν ιστορικά ή είναι σήμερα η έμπρακτη (και όχι απλά θεωρητική) στάση κινημάτων πολιτικής χειραφέτησης απέναντι στις γυναίκες; Τι αποκόμισαν οι γυναίκες από την συμμετοχή στον "πολιτικά ριζοσπαστικό" χώρο σε μια χώρα όπως η Ελλάδα μετά την μεταπολίτευση; Τι είδους εμπειρίες περιείχε για τις γυναίκες η ενεργός ανάμιξη με την ριζοσπαστική αριστερή πολιτική; Παίζει ρόλο το φύλο στον καθορισμό κριτηρίων πολιτικής "αυθεντίας" ή νομιμότητας, δηλαδή στο "ποιος δικαιούται να ομιλεί για πολιτική" και με ποιον τρόπο; Υπάρχει συντηρητισμός σε ό,τι αφορά τις έμφυλες πρακτικές σε χώρους όπως αυτός του σημερινού μαρξισμού ή αντιεξουσιαστικού αναρχισμού;

5. Γιατί, μετά από μια τριακονταετία περίπου συνοδοιπορίας φεμινισμού και πολιτικού φιλελευθερισμού στις χώρες του αναπτυγμένου καπιταλισμού, μοιάζει να έχει έχει εκπέσει στο περιθώριο η συζήτηση για το φύλο τόσο στις φιλελεύθερες κοινωνίες όσο και στον πολιτικά ριζοσπαστικό χώρο; Έχει εκπληρωθεί το χειραφετητικό αίτημα για ισότητα και δικαιοσύνη της πλειοψηφίας του πληθυσμού του πλανήτη; Ή απλά έχει κηρυχθεί λήξαν το θέμα, στη βάση μιας κρυφής συμφωνία ανάμεσα στον φιλελευθερισμό και τους ιδεολογικούς αντιπάλους του, βασιζόμενη στην ξεκάθαρα αντιμαρξιστική υπόθεση ότι οι (όποιες) τυπικές ελευθερίες και δικαιώματα έχουν αποκτήσει οι γυναίκες στις δυτικές κοινωνίες συνιστούν πραγματική ελευθερία και ισότητα;




Να βάλουμε και ένα τραγουδάκι για καλή αρχή:




Δεν υπάρχουν σχόλια: