Σάββατο, 7 Νοεμβρίου 2009

Ψευδής ενότητα


Διάβαζα εχθές το άρθρο του περιοδικού Seed "A writing revolution". Το άρθρο πραγματεύεται τη ραγδαία αύξηση του ποσοστού των δημοσιευμένων συγγραφέων επί του συνολικού πληθυσμού στην εποχή των νέων τεχνολογιών επικοινωνίας και των social media. Εν συνόψει: Μετρώντας τους ρυθμούς αύξησης του ποσοστού από το 1400 ως σήμερα προκύπτει ότι ενώ το ποσοστό αυξανόταν σε δεκαπλάσιο ανά αιώνα, τη στιγμή αυτή αυξάνεται σε δεκαπλάσιο ανά έτος· ενώ ως το 2000, ο συνολικός αριθμός συγγραφέων ήταν 1.000.000 ανά έτος (0.01% του πληθυσμού), διαφαίνεται η προοπτική οι δημοσιευμένοι συγγραφείς να καταστούν σύντομα πλειοψηφία. Το άρθρο μάλιστα, παρασυρμένο από τον ενθουσιασμό του για το φαινόμενο Twitter, προβλέπει ότι ως το 2013, θα δημοσιεύει το 100% του πληθυσμού του πλανήτη. Αυτό βέβαια εξυπακούει 100% παραδοσιακή και τεχνολογική εγγραματοσύνη και 100% πρόσβαση στην χρήση ηλεκτρονικών μέσων: προοπτικές για τις οποίες δεν θα τολμούσε να μιλήσει ούτε ο πιο παράκαιρα ενθουσιώδης υπέρμαχος του φιλελεύθερου ονείρου, και οι οποίες, σε καιρούς όπου ο υποσιτισμός, τα αβάσταχτα χαμηλά ημερομίσθια, η παιδική εργασία, οι εμφύλιες πολεμικές συρράξεις, ή οι σύγχρονες μορφές δουλεμπορίου παραμένουν αμετακίνητες πραγματικότητες, φαντάζουν μάλλον σαν ονειρώξεις παραληρούντων τεχνο-λάγνων.

Πέραν τούτου όμως, ανακύπτει και το ερώτημα του τι ακριβώς θα επιτύχει αυτή η αδιαμφισβήτητη επιτάχυνση της αύξησης του ποσοστού των συγγραφέων επί του συνολικού πληθυσμού. Το περιοδικό κάνει λόγο για την συνάφεια μεταξύ δημόσιας συζήτησης και "κοινωνικής συνείδησης." Και εκεί έρχεται το δεύτερο χτύπημα για τον εχέφρονα αναγνώστη. Το προκάτ παράδειγμα αυτής της συνάφειας είναι η χρήση του twitter από ιρανούς αντικαθεστωτικούς: η τελευταία plug-and-play ουτοπία της φιλελεύθερης δύσης (με υλικό επίκεντρο τις εταιρείες ηλεκτρονικού τύπου κοινωνικής δικτύωσης που ενορχηστρώνουν τον πλανητικό διάλογο από ένα μικρό κομμάτι της βόρειας Καλιφόρνια) είναι οι social media επαναστάσεις στις χώρες όπου επιβάλλεται να γίνονται social media επαναστάσεις, δηλαδή σίγουρα όχι στις χώρες που δημιουργούν το twitter ή το facebook ή το blogger.com (εκτός αν όλα τούτα συντόνισαν εξεγέρσεις κατά των μαζικών ποσών εξαγοράς χρεών των πολυεθνικών στη δύση και δεν το γνωρίζουμε).

Τα παραδείγματα που ακολουθούν αυτό το ούτως ή άλλως παροδηγητικό παράδειγμα (τι ακριβώς απέγινε στο Ιράν η φέρελπις αυτή εξέγερση;) είναι όμως ακόμη πιο καταθλιπτικά: ένας κιθαρίστας που μέσω youtube εξέθεσε την αεροπορική εταιρία που αρνήθηκε να τον αποζημιώσει για μια σπασμένη κιθάρα, μια προπονήτρια μπάσκετ που κατάφερε μέσω twitter να απολύσει εργαζόμενο σε πιτσαρία για αγενές σέρβις, ένας σεξιστής αξιωματούχος πανεπιστημίου που εκτέθηκε στην "κοινή γνώμη." Η ομαδοποίηση είναι αποκαλυπτική: τα καταναλωτικά "δικαιώματα" είναι ουσιαστικά ταυτόσημα με την "κοινωνική συνείδηση", το να καταγγέλεις την ελλειπή ευγένεια υπαλλήλου σε πιτσαρία το ίδιο είδος ενέργειας με το να καταγγέλεις τον σεξισμό ενός θεσμικού οργάνου. Όλα μπερδεύονται γλυκά κάτω απ΄την μυθολογία του χειραφετημένου καταναλωτή, που ως καταναλωτής διαθέτει και τα τεχνικά μέσα που του επιτρέπουν να συγγράφει καταγγέλοντας τριτοκοσμικά καθεστώτα, πιτσαρίες, αεροπορικές εταιρίες, και πανεπιστημιακούς οργανισμούς. Καλούμαστε για μία ακόμη φορά να υποκλιθούμε έκθαμβοι μπρος στην εκτυφλωτική λάμψη μιας κυρίαρχης "κοινής γνώμης" που όμως δεν σταμάτησε τον πόλεμο στο Ιράκ, δεν απομακρύνει τα στρατεύματα από την μέση ανατολή, δεν έχει γκρεμίσει το τοίχος στην δυτική όχθη, δεν έχει επιβάλλει στις βιομηχανίες την ανάπτυξη των πράσινων τεχνολογιών, δεν καταφέρνει να προωθήσει το νομοσχέδιο για ιατρική κάλυψη στις ΗΠΑ ούτε βήμα, και δεν έχει κάνει τίποτε για να αποτρέψει τις κυβερνήσεις του από το να ξοδεύουν πακτωλό ήδη δανεικών χρημάτων για να ξελασπώνουν την κάθε J.P Morgan ή AIG. Η "κοινή γνώμη", το προκατασκευασμένο, αεροστεγώς συσκευασμένο και ευνουχισμένο αποκούμπι της σύγχρονης "δημοκρατίας", θα είναι λοιπόν αυτό που στην ουσία θα ενισχυθεί από την αύξηση του ποσοστού των συγγραφέων. Μα αυτό ακριβώς είναι ό,τι γίνεται από το 1968 και μετά: η γιγαντοποίηση της "κοινής γνώμης", του ναρκισιστικού ειδώλου μιας κενής οραμάτων συλλογικότητας που αρέσκεται να ποζάρει ως "κυρίαρχη" τη στιγμή που είναι η μεγαλύτερη εγγυήτρια της πειθήνιας υπακοής στο κοινωνικό ratio.

Πέραν τούτων: τι ακριβώς πέτυχε η ήδη τεράστια αύξηση του συνολικού αριθμού συγγραφέων που επέτρεψαν οι ηλεκτρονικές τεχνολογίες σε πολιτικο-κοινωνικό επίπεδο; Eπετεύχθη κάποια αλλαγή των συνθηκών της ύπαρξής μας, διαρρήχθηκαν τα απαραβίαστα όρια της ή αναπροσαρμόστηκε η φόρμουλα εργασία-ανταγωνισμός-κατανάλωση-ιδιοκτησία χωρίς να το οσμιστούμε; Ή μήπως ήταν πάντα σε έστω κατ' όνομα "προοδευτικές" κατευθύνσεις η αύξηση αυτή; Και τα φόρα/blog νεοναζιστών, φονταμενταλιστών κάθε αποχρώσεως, ρατσιστών, ομοφοβικών, ειδικών σε συνδυαστικές ασκήσεις στο hate speech, ή τα δίκτυα παιδικής σωματεμπορίας και τα δίκτυα μαστρωπείας--δεν είναι και αυτά τμήματα της τεχνολογικής ένεσης στεροειδών στην "κοινή γνώμη";

Στα καθ΄ημάς, ούριος άνεμος αισιοδοξίας και αυτοεπιβεβαίωσης πνέει κάθε φορά που γίνεται αναφορά στον αυξανόμενο αριθμό ελλήνων bloggers, λες και η πλειοψηφία των blogs με απήχηση στην "κοινή γνώμη" δεν έχει με αστραπιαία ταχύτητα εξελιχθεί σε tabloids που διαβάζεις από τον Η/Υ, αναπαράγοντας όλη την χυδαία αισθητική, την φτηνή "εξυπνάδα", την κουτσομπολίστικη κακεντρέχεια και τον φετιχισμό της "επικαιρότητας" που χαρακτηρίζει τα έντυπα ομόλογά τους. Διαβάζει κανείς επικλήσεις της ενότητας των "ελλήνων bloggers" απέναντι στη λογοκρισία των ηλεκτρονικών μέσων και αναρωτιέται: τι ακριβώς είναι ο "έλληνας blogger" εκτός από κάποιον/α με πρόσβαση σε υπολογιστή και ελληνικό διαβατήριο; Το blogging είναι από μόνο του κάποιου είδους ενοποιητικός παράγοντας; Εγγύηση ιδεολογικών, αισθητικών, πολιτικών ή κοινωνικών προτεραιοτήτων; Βάση συνείδησης; Επαγγελματική-συνδικαλιστική ταυτότητα (εφόσον όχι, δεν είμαστε όλοι--ούτε θέλουμε όλοι να γίνουμε--δημοσιογράφοι); Και η εθνική του ταμπέλα ποιον και τι ακριβώς αφορά; Από πού και ως πού αποτελεί κάποιου είδους παράγοντα εφόσον, πέραν από τα όρια που επιβάλλει η χρήση της γλώσσας (όμως δεν είναι όλα τα "ελληνικά" blog ελληνόφωνα, ούτε γράφονται όλα τα ελληνόφωνα blog στην Ελλάδα), το ίδιο το μέσο είναι παγκόσμιου χαρακτήρα και εμβέλειας;

Κανένα εμπόδιο στη συλλογική σκέψη και δράση δεν είναι τόσο ύπουλο όσο η ψευδής ενότητα, η επίπλαστη ολότητα, η διαγραφή με ένα ιδεολογικό "έτσι θέλω" των κοινωνικών ανταγωνισμών και των παντοδαπών κοινωνικών χασμάτων που επικαθορίζουν πάντα τόσο την ατομική όσο και τη συλλογική πράξη. Mε αφήνει συνεπώς παγερά αδιάφορο κάθε παρότρυνση "συμμετοχής" σε μια άδεια αφαίρεση, είτε αυτή λέγεται (παροδική) πρωτοπορία στην επιλογή του μέσου γραφής, είτε εθνική τεχνολογική ελίτ. Γράφει κανείς για τον εαυτό του και για μια κοινότητα που δεν έχει ακόμη όνομα γιατί δεν έχει ακόμη γεννηθεί ως τέτοια. Γράφει για αυτό που πασχίζει, στον εαυτό του και τους άλλους, να γεννηθεί και να αποκτήσει όνομα. Αλλιώς, καλύτερα να σιωπά παρά να ενισχύει με μια ακόμα φωνή τον ορυμαγδό που καλείται να σκεπάσει τον υπόγειο ήχο των ημερών μας, και που δεν είναι άλλος από τη σιωπή της κουρασμένης καθημερινότητάς μας.




3 σχόλια:

Greek Rider είπε...

Συμφωνώ με τα επιχειρήματά σου και ασφαλώς δεν υπάρχει καμία ενότητα ούτε καμία πραγματική επανάσταση επι των πραγματικών προβλημάτων.

Υπάρχει όμως μια δυνατότητα για αμεσοδημοκρατική οργάνωση που πριν αντικειμενικά δεν υπήρχε:

http://greekrider.blogspot.com/2009/11/blog-post_05.html

Greek Rider είπε...

Συμφωνώ

Αντώνης είπε...

Σ' ευχαριστώ για το λινκ. Δεν διαφωνώ. Η ειρωνεία είναι ότι παλαιότερα έχω επιχειρηματολογήσει ακριβώς για το ίδιο πράγμα που αναφέρεις (http://radicaldesire.blogspot.com/2008/08/blog-post.html)

Η σκέψη όμως αναπτύσσεται πολυμέτωπα: κάποτε έχει περισσότερη σημασία να εμμένεις στην κατάφαση και τη δυνατότητα· κάποτε, όταν βλέπεις την αισιοδοξία να μετελίσσεται σε ιδεολογικού χαρακτήρα αμνησία, αισθάνεσαι την ανάγκη να δώσεις διαφορετική χροιά στη σκέψη.

Το ίδιο και για τον φιλελευθερισμό, που πότε αισθάνομαι την ανάγκη να τον αρπάξω απ' τα χέρια της λήθης που περιβάλλει το παρελθόν του, πότε να δώσω φωνή στην οργή που μου δημιουργεί το παρόν του.