Κυριακή, 8 Νοεμβρίου 2009

Πύρινη λαίλαπα, έσβησε, ετών 37


Λατρεύω αυτή τη φωτογραφία του Βλαντιμίρ Μαγιακόφσκι--τραβηγμένη από τον Αλεξάντρ Ροντσένκο, ζωγράφο, γλύπτη, φωτογράφο, σύντροφο στις άγριες μέρες της σοβιετικής πρωτοπορίας. Μου αρέσει γιατί δεν έχει τίποτε αναμενόμενα σοβιετικό. Θυμίζει καρέ από αμερικάνικη γκανγκστερική ταινία, κάτι σαν τον Δημόσιο εχθρό με τον Κάγκνεϊ, που πρωτοκυκλοφόρησε το 31, ένα χρόνο μετά την αυτοκτονία του Μαγιακόφσκι. Βλαντιμίρ, ο δημόσιος εχθρός. Της κομματικής γραφειοκρατίας, για παράδειγμα. Της επανάστασης ως καθεστώτος. Του Ιωσήφ Στάλιν. Στα χέρια του το χαρτί μου μοιάζει με πετσέτα που καλύπτει, ως αυτοσχέδιος σιγαστήρας, κάποιο περίστροφο. Ύφος θεατρικό, σκληροτράχηλου εγκληματία. Σώμα τοποθετημένο σαν ισοσκελές τρίγωνο, καρφωμένο στιβαρά στο πάτωμα, αλλά ταυτόχρονα τεντωμένο σαν του πάνθηρα, έτοιμο θαρρείς να τιναχτεί επάνω σου. Απρόσωπο γεωμετρικό υπόβαθρο, που στο μυαλό μου μπλέκει τις γεωμετρικές αφαιρέσεις του κονστροκτουβισμού με την κάθετη γραμμή που μετρά το ύψος όταν ποζάρουν ύποπτοι στον αστυνομικό σταθμό. Τελικά, ο Βλαντιμίρ φόνευσε μόνο τον εαυτό του. Αφού όμως χαστούκισε το πρόσωπο του δημόσιου γούστου, με τα λόγια της πρώτης του δημοσίευσης. Αφού τσάκισε τα κόκκαλα του λόγου σαν αγροίκος, όπως του άρεσε να αυτοαποκαλείται και να ποζάρει στο φακό--πάντα με τσαμπουκά, με θράσος. Δύο ποιήματα, αμφότερα από το προσεγμένο blog ποίησης κύκλος. Το πρώτο του Βλαντιμίρ. Το δεύτερο του σπουδαίου Νίκου Καρούζου.

Β. Μαγιακόφσκι

Σύννεφο με παντελόνια
(απόσπασμα)
Μτφρ. Γιάννης Ρίτσος

Τη σκέψη σας που νείρεται
πάνω στο πλαδαρό μυαλό σας
σάμπως ξιγκόθρεφτος λακές
σ’ ένα ντιβάνι λιγδιασμένο,
εγώ θα την τσιγκλάω
επάνω στο ματόβρεχτο κομμάτι της καρδιάς μου.
Φαρμακερός κι αγροίκος πάντα
ως να χορτάσω χλευασμό.
Εγώ δεν έχω ουδέ μιαν άσπρη τρίχα στην ψυχή μου
κι ουδέ σταγόνα γεροντίστικης ευγένειας.
Με την τραχιά κραυγή μου κεραυνώνοντας τον κόσμο,
ωραίος τραβάω, τραβάω
εικοσιδυό χρονώ λεβέντης.
Εσείς οι αβροί!…
Επάνω στα βιολιά ξαπλώνετε τον έρωτα.
Επάνω στα ταμπούρλα ο άξεστος τον έρωτα ξαπλώνει.
Όμως εσείς,
θα το μπορούσατε ποτέ καθώς εγώ,
τον εαυτό σας να γυρίσετε τα μέσα του όξω,
έτσι που να γενείτε ολάκεροι ένα στόμα;
Ελάτε να σας δασκαλέψω,
εσάς τη μπατιστένια απ’ το σαλόνι,
εσάς την άψογο υπάλληλο της κοινωνίας των αγγέλων
κι εσάς που ξεφυλλίζετε ήρεμα-ήρεμα τα χείλη σας
σα μια μαγείρισσα που ξεφυλλίζει τις σελίδες του οδηγού μαγειρικής.
Θέλετε
θα 'μαι ακέραιος, όλο κρέας λυσσασμένος
-κι αλλάζοντας απόχρωση σαν ουρανός-
θέλετε-
θα 'μαι η άχραντη ευγένεια
-όχι άντρας πια, μα σύγνεφο με παντελόνια

1915




Ν. Καρούζος

Μαγιακόφσκι

Ωραίος απ’ τη θύελλα της βιομηχανίας
αεροπόρος των ηλιόλουστων ημερών
μεγάλο δάκρυ
που κατεβαίνει ως τα χείλη
για να καίει τις αθάνατες Μαρίες
ο Βλαντιμίρ.
Ίσως έπρεπε πριν απ’ την ένδοξη ταφή
να φωτίζεται με προβολείς ο νεκρός του.
Ίσως αξίζει να τον βλέπουμε σαν καταρράκτη
ανάμεσα στην ορμή τ’ ουρανού και στα δάση.
Ίσως έπρεπε να διευθύνει κοσμοδρόμια.
Πάντως
μ’ αρέσει που έπιασε την παλιά Ρωσία απ’ τα μαλλιά
και την έστειλε στο διάβολο
θρυμματίζοντας μια κιθάρα στο κεφάλι της.
Μ’ αρέσει που δεν θα πεθάνει ποτέ
γιατί δεν ξεχώρισε τη συμφορά και την ποίηση.
Μ’ αρέσει γιατί στάθηκε στο ύψος του
ο Βλαντιμίρ.
Αυτός είναι που έδινε στον Κουτούζωφ
τη μυστηριώδη δύναμη.
Αυτός είναι που σκύλιαζε πραγματικά
για το μέλλον. Αυτός
έλαμπε στην κατάλευκη ορμή του Ουλιάνωφ.
Απ’ την άγνωστη χαραυγή μας, απ’ τα σπήλαια,
έτσι δείχνουν τα πράγματα.
Η ζωή θα πρέπει να προσχωρήσει μαζί του
ολάκερη καθώς τη χάρισε στην καρδιά των δικαίων.
Η ζωή θα χρειαστεί και πάλι τους χαρταετούς.
Απ’ το βαρύ του φέρετρο πετάγονταν
πυροτεχνήματα ψηλά στη νύχτα
κι απ’ τη βαθειά ειρήνη της σιωπής του
έβγαινε ο καπνός της μέσα μάχης. Ας είναι λοιπόν…
Ας είναι κι ο Βλαντιμίρ ένα σύμβολο
ανοιχτό στην ευτυχία.
Δεν ξέρω, βέβαια, τι είναι ευτυχία.
Γνωρίζω όμως τον αγώνα για δαύτη.
Δεν ξέρω τι κρύβει ο έρωτας.
Γνωρίζω μονάχα
πως είναι οι εξήντα τέσσερες άνεμοι.
Γνωρίζω πως είναι όλες οι ανατολές του ήλιου –
τέτοια τύχη
τέτοια τύχη!

Φλεβάρης 1967




Δεν υπάρχουν σχόλια: