Παρασκευή, 30 Οκτωβρίου 2009

Samuel Beckett, Πλατωνιστής


Πρώτη μετάφραση από τα γαλλικά στο blog.

Με τον τρόπο του, ο Beckett ανακαλεί στη μνήμη μια έμπνευση του Descartes και του Husserl: αν θέλεις να αναλάβεις μια σοβαρή διερεύνηση της σκεπτόμενης ανθρωπότητας, πρέπει πάνω από όλα να άρεις όλα όσα είναι ανούσια ή αμφίβολα, να αποκαταστήσεις στην ανθρωπότητα τις άφθαρτες λειτουργίες της. Η γύμνια των «χαρακτήρων» του Beckett, η ένδειά τους, οι αρρώστιες τους, οι παράξενες εμμονές τους, ή ακόμη και η χωρίς αντιληπτό πέρας πλάνη τους, όλα όσα εκλαμβάνονται συχνά ως αλληγορίες της απέραντης αθλιότητας της ανθρώπινης κατάστασης, δεν είναι παρά το πρωτόκολο μιας εμπειρίας την οποία θα πρέπει να συγκρίνουμε με την αμφιβολία μέσω της οποίας ο Descartes αποκαθιστά στο υποκείμενο την κενότητα της καθαρής δήλωσης (énonciation), ή με την εποχή (epochè) του Husserl, η οποία περιστέλλει τις αποδείξεις για την ύπαρξη του κόσμου στις ενσυνείδητες αναταραχές της συνείδησης.

Στο πρώτο μέρος του γαλλόφωνου έργου του Beckett, αυτή η ασκητική μέθοδος απομονώνει τρεις λειτουργίες: την κίνηση και την ακινησία (περπάτησε, περιπλανήσου, ή κατάρρευσε, πέσε κάτω, γίνε αυτό που κείτεται)· το είναι (αυτό που υπάρχει, οι τόποι, τα φαινόμενα, και επίσης η ταλάντωση κάθε ταυτότητας)· την γλώσσα (το πρόταγμα να μιλήσεις, το αδύνατο της σιωπής). [...] Σε όλες τις περιπτώσεις, βλέπει κανείς ότι η άσκηση, βιωμένη μεταφορικά ως απώλεια, απογύμνωση, ένδεια, πυρετώδης ενέργεια για το σχεδόν τίποτε, οδηγεί σε μια εννοιολογική οικονομία αρχαίου τύπου, πλατωνική. Γιατί αν παραμελούμε (και η πρόζα του Beckett είναι η κίνηση αυτής της αμέλειας, αυτής της εγκατάλειψης), αυτό το οποίο είναι επουσιώδες, αυτό το οποίο διασκεδάζουμε (με την έννοια που δίνει στον όρο ο Pascal), θα δούμε ότι αυτό το οποίο επιστρέφει στο σύμπλεγμα της κίνησης, της ακινησίας (ή του θανάτου), της γλώσσας (ως αδήριτου προτάγματος), και των παραδόξων του Ίδιου και του Άλλου, είναι η γενική έννοια της ανθρωπότητας. Βρισκόμαστε πολύ κοντά σε αυτό που ο Πλάτωνας, στον Σοφιστή, αποκαλεί τα πέντε θεμελιώδη είδη: Το είναι, το ίδιον, την κίνηση, την ακινησία, και το έτερον. Αν η φιλοσοφία του Πλάτωνα καθόρισε έτσι τις γενικές συνθήκες κάθε σκέψης, η γραφή του Beckett προσπαθεί, μέσα από την ασκητική κίνηση της πρόζας, να αναπαραστήσει μυθοπλαστικά τους άχρονους καθορισμούς της ανθρωπότητας.

Alain Badiou, “ L’ ascèse méthodique”, στο Beckett. L’ increvable désir.




2 σχόλια:

ector είπε...

Χούσερλ

Αντώνης είπε...

Έβαλα όλα τα ονόματα με λατινικά στοιχεία.